15 september 2026, Martine Bontjes
Het atelier van... Anne van As
In ‘ECHOES’ verschuift Van As haar focus van de monumentale planten en bloemen uit haar eerdere werk naar de ervaring van de natuur zelf: het melancholische gevoel dat een landschap bij je achterlaat vlak nadat je haar hebt verlaten. Want hoe graag we ook zouden willen, we kunnen nu eenmaal nooit meer helemaal terugkeren naar de natuur zoals die ooit was.
Waar is je atelier en kan je beschrijven hoe dat eruit ziet?
Mijn atelier is op een industrieterrein in het Westelijk Havengebied van Amsterdam. Vrachtwagens rijden af en aan en vrachtschepen worden geladen en gelost. Het verschil tussen binnen en buiten is enorm. Het atelier is licht en als je eenmaal binnen bent, voelt het als een loft. Het is een grote industriële ruimte, waar ik zowel klein als groot kan werken en apart deel ik nog een opslag.
Anne van As, Touching water
2026, Yellow GalleryGa je iedere dag naar je atelier? Komen er weleens mensen op bezoek?
Ik sta eigenlijk altijd vroeg op en bijna iedere dag ga ik op de fiets naar mijn atelier en daar doe ik dan 30 minuten over. Ik zie dat als een work-out en op de fiets kan ik dan al mijmeren over wat ik ga doen. Ik werk het liefst overdag en maak soms lange dagen. Het duurt altijd wel even voordat ik begin met schilderen. Eerst rommel ik wat aan, zet thee, lees wat, bekijk het werk, denk na... Als ik in een bepaalde gemoedstoestand kom, kan ik met schilderen beginnen. Ik luister eerst naar een podcast en als ik in een flow kom dan zet ik muziek op. De wereld sluit ik op deze manier buiten.
Er komen wel eens geïnteresseerden in mijn atelier, dat kunnen mijn galeriehouders met eventuele kopers zijn. Ook collega kunstenaars komen soms langs. Maar liever houd ik het privé, het is een plek waar ik me kan terugtrekken.
Voor ECHOES liet je je inspireren door mangrovegebieden die je eerder bezocht. Om welke plekken gaat het precies en waarom koos je specifiek dit soort landschappen?
Alhoewel ik in eerste instantie uit ben gegaan van het mangrove gebied in het zuidelijkste puntje van West-Java, gaat het in wezen niet om een specifieke plek, maar naar een ervaring van verbondenheid met de natuur - een vertraagde tijd, een intens bewustzijn van geluid, geur en vochtige lucht. De mangrove is voor mij zo bijzonder omdat land en water er in elkaar overvloeien tot een labyrint van wortels, getijden en gefilterd licht—een landschap dat tegelijk oeroud en uiterst kwetsbaar is.
Heb je specifieke herinneringen aan deze plek? Wat was de aanleiding om je te verdiepen in deze plek?
De aanleiding om een serie van de mangrove te schilderen, kwam doordat ik eind vorig jaar de brieven terug vond in de vorm van een dagboek die ik mijn ouders stuurde. Als artist-in-residence zat ik in 1990 voor vijf maanden in Indonesië en aan het eind van mijn verblijf heb ik een reis gemaakt naar het afgelegen natuurreservaat Ujung Kulon. Toen ik de brief teruglas, realiseerde ik me hoe moeilijk de reis ernaar toe was geweest, op zich niet erg en weinig reizigers hebben die tocht toentertijd gemaakt. De ervaring was overweldigend, de uitgeholde boomstam als kano, alles maakte enorm veel indruk. Met name een bepaalde drukkende stilte, die werd afgewisseld met indringende dierengeluiden, de nachtelijke duisternis met die immense sterrenhemel en hoe nietig ik me voelde.
Anne van As, Echo
2025, Yellow GalleryEen groot gedeelte van je schilderijen bestaat uit water, waarom koos je ervoor zo’n groot oppervlak aan water te besteden?
Water speelt een centrale rol in de mangrove. Weerspiegelingen verdubbelen het landschap, maar geven het nooit exact weer. Vormen vervagen, kleuren verschuiven en de vegetatie lost op in de atmosfeer. Zoals in de mangrove het vaste land ongrijpbaar wordt tussen wortels en getij, zo ontglipt ook het beeld aan eenduidige interpretatie. Mijn schilderijen tonen geen letterlijke weergave van het gebied. Wat zichtbaar wordt, is een verinnerlijkt landschap – opgebouwd uit flarden licht, schaduwen, reflecties en atmosferische kleurvelden. Het is een subtiel spel, balancerend op de grens tussen figuratie en abstractie. Vormen verschijnen en verdwijnen, herkenbaar maar tegelijkertijd dromerig. Een herinnering verandert naar mate de tijd verstrijkt.
Je eerdere werk toont planten en bloemen vaak op monumentale wijze. In ECHOES lijkt de nadruk meer te liggen op het gevoel dat een landschap bij je achterlaat. Is er iets veranderd in jouw manier van kijken naar de natuur?
Interessante vraag en het klopt dat mijn focus aan het veranderen is, deze is meer op de tussenruimte te komen liggen. Zo kan ik me wat meer distantiëren van de details en het geeft me de vrijheid om me te kunnen focussen op gevoel en ervaring van de natuur.
Net als de kwetsbare bloemen en planten uit je eerdere werk, staan ook mangroves onder druk. In hoeverre speelt hun ecologische betekenis een rol in je schilderijen?
Dat speelt zeker een grote rol. De ecologische achteruitgang van dit soort gebieden samen met het concept van de tijd. De schilderijen komen voort uit herinneringen aan mijn eerdere reizen. Het besef dat deze natuurgebieden door menselijk toedoen onomkeerbaar veranderen, versterkt de melancholie in mijn werk: we kunnen fysiek en mentaal nooit meer helemaal terugkeren naar de natuur zoals die ooit was. Ik maak opnieuw de reis maar dan imaginair en met de wetenschap van nu. De mangrove is een grensgebied, letterlijk en symbolisch. Zij beschermt kusten tegen erosie, vangt stormen op en herbergt een rijke biodiversiteit. Maar wereldwijd staat dit ecosysteem onder druk door ontbossing, stijgende zeespiegels en klimaatverandering.
Anne van As, Reflection, 2025, Yellow GalleryDe titel van de tentoonstelling verwijst naar de mythe van Echo en Narcissus. Hoe verbind je dat aan de manier waarop de mens naar het landschap kijkt?
De mythe van Narcissus en Echo weerspiegelt perfect de hedendaagse relatie tussen mens en natuur, gedreven door reizen en sociale media. In de Griekse mythe verdrinkt Narcissus in zijn eigen spiegelbeeld. Vandaag de dag reizen mensen naar de meest afgelegen plekken op aarde, niet om de natuur te ervaren, maar om zichzelf erin te plaatsen. Echo kon alleen de woorden van anderen herhalen en stierf van verdriet. In onze huidige cultuur ondergaat de natuur hetzelfde lot.
Waar kijk je op dit moment het meest naar uit?
Op dit moment verheug ik me op mijn solotentoonstelling en de opening bij Yellow Gallery. Ik ben erg benieuwd naar de reacties van de bezoekers op mijn nieuwe schilderijen en ook lijkt het me leuk om de dialoog daarover aan te gaan. Verder blijf ik zoeken naar de verbinding met de natuur. Het is een onuitputtelijke inspiratiebron. Momenteel zit ik nog midden in een schilderproces om dit verder te onderzoeken. Het is een boeiend proces dat deels bewust, maar vaak ook volledig intuïtief verloopt.
Anne van As, Fading grounds, 2026, Yellow Gallery