13 july 2026, Flor Linckens
Riccardo Ajossa en de poëzie van handgeschept papier
In Spazio Nuovo in Amsterdam is tot en met 1 augustus de tentoonstelling ‘Paper’s Journey: From Ancient Roots to Modern Art’ te zien. De Italiaanse kunstenaar Riccardo Ajossa presenteert daarin een nieuwe reeks werken die voortkomt uit een onderzoeksresidentie bij de Japanse meesterpapiermaker Hiroko Tanino. Tijdens die periode verdiepte Ajossa zich in iedere stap van het traditionele productieproces: van het oogsten van moerbeibast en het koken en zuiveren van de vezels tot het uiteindelijke scheppen van het papier. De in Japan vervaardigde vellen vormden na terugkeer in Italië het uitgangspunt voor een nieuwe reeks experimenten, waarvan het resultaat nu te zien is in Spazio Nuovo.
De praktijk van de kunstenaar wordt gekenmerkt door een wisselwerking tussen ambacht en artistiek onderzoek. Papier is voor Ajossa geen neutrale ondergrond waarop een beeld ontstaat, maar het uitgangspunt van zijn werk. Al meer dan twintig jaar onderzoekt hij de culturele, historische en ambachtelijke betekenis van handgeschept papier. Daarbij richt hij zich met name op Oost-Aziatische tradities, waarin papier niet alleen een functioneel materiaal is, maar ook het resultaat van kennis en rituelen die eeuwenlang van generatie op generatie zijn doorgegeven. De kunstenaar is daarbij ook geïnteresseerd in de mensen achter die tradities en de manier waarop zij in harmonie met hun natuurlijke omgeving leven en werken.
Tijdens residencies en uitwisselingsprojecten in onder meer Japan, Marokko en Italië onderzocht Ajossa hoe uiteenlopende papiertradities zich laten vertalen naar een eigentijdse beeldtaal. Want hoewel hij zich laat inspireren door eeuwenoude technieken, is zijn werk nadrukkelijk eigentijds. In zijn praktijk staat niet zozeer het reproduceren van historische technieken centraal, maar de vraag hoe eeuwenoude kennis nieuwe artistieke mogelijkheden kan openen. Zijn langdurige fascinatie voor papier bracht hem ook naar Zuid-Korea, waar hij zich specialiseerde in de eeuwenoude hanji-techniek. In 2024 ontving de kunstenaar een onderscheiding van de Zuid-Koreaanse minister van Cultuur, Sport en Toerisme voor ‘zijn bijdrage aan de promotie van de Koreaanse cultuur buiten Zuid-Korea’.
Aan de Accademia di Belle Arti di Roma richtte Ajossa het eerste Italiaanse atelier op waar traditionele oosterse en westerse papiertechnieken worden toegepast binnen de hedendaagse kunst. Als hoogleraar Paper Technologies combineert hij praktijk, onderwijs en onderzoek, waarbij nieuwe experimenten steeds voortkomen uit historisch vakmanschap.
De werkwijze van Ajossa is buitengewoon precies en arbeidsintensief. Hij schept zijn papier met de hand en gebruikt daarvoor uitsluitend natuurlijke pigmenten, die hij zelf extraheert uit planten, vruchten, houtsoorten, mineralen en andere organische materialen. Niet alleen de kleur, maar ook de vezelstructuur, absorptie en droogtijd bepalen daarbij het uiteindelijke werk. Het materiaal laat zich daarbij nooit volledig sturen en het papier draagt de sporen van het handmatige productieproces, waardoor de werken van Ajossa het midden houden tussen controle en toeval. Hoewel de beeldtaal van Ajossa abstract oogt, zijn zijn werken vaak nauw verbonden met bestaande landschappen en plaatsen. De pigmenten verwijzen niet zelden naar de omgeving waarin ze zijn verzameld.
De tentoonstelling in Spazio Nuovo laat op een spannende manier zien hoe een materiaal dat al duizenden jaren bestaat nog altijd ruimte biedt voor experiment. Door zijn combinatie van traditionele technieken, natuurlijke materialen en hedendaags kunstenaarschap laat Ajossa zien dat papier een levend medium is dat zichzelf steeds opnieuw kan uitvinden.
Riccardo Ajossa werd in 1974 geboren in Rome, waar hij nog altijd woont en werkt. Hij studeerde aan het Loughborough College of Art and Design in het Verenigd Koninkrijk, waar hij zich specialiseerde in de productie van papier. Vervolgens behaalde hij een master in de geschiedenis van de moderne kunst aan de Universiteit van Amsterdam. Tijdens de 54e Biënnale van Venetië werd de kunstenaar uitgenodigd om hun tweede officiële masterclass te verzorgen in Ca' Giustinian, die op video werd vastgelegd voor het archief van de stichting van de biënnale. Daarnaast was zijn werk onder meer te zien in het MACRO Museum in Rome, het hoofdkwartier van de VN in New York en het Phoenix Ancient City Museum in Fanghuang-Hunan (China). Zijn werk is opgenomen in de collecties van Armani, het Vaticaan Museum (Collection Pontificio Consiglio della Cultura), het Museo Carlo Bilotti in Villa Borghese in Rome, de C.A.R.M.E Foundation in Brescia, de Nationale Bibliotheek van Rome, het Benaki Contemporary Art Museum in Athene en het São Paulo Biennial Institute.
