Soms duurt het even voordat je doorhebt waarnaar je precies kijkt. Die kortstondige vertwijfeling is precies lang genoeg om de vorm en de kleuren in je op te nemen, en vooral: om te blijven kijken. Precies dit geldt voor Spatial Shade, Lisette Schumachers nieuwe serie sculpturen van gekleurd glas.
Door het gekleurde licht dat uit de glazen sculpturen komt, kost het je een paar seconden voordat dat je beseft dat je deze vorm alleen die dag al talloze keren hebt gezien. Het is de vorm van het meest basale element van de bouwkunst: de baksteen. Van de baksteen is de stap naar het Modernisme, de architectuurstroming waar Schumacher graag uit put voor inspiratie, snel gezet. We spraken Lisette Schumacher over Spatial Shade en haar liefde voor modernistische bouwkunst.
De laatste keer dat we elkaar spraken was vorig jaar in aanloop naar Art Rotterdam. Je was toen bezig met de serie Daytime Full Moon, schilderijen op zwevende panelen die reageren op het omgevingslicht en verwijzen naar de vergankelijke schoonheid van de dagmaan. Dat laatste is net als modernistische architectuur een belangrijk onderwerp in je werk.
Je meeste recente serie heet Spatial Shade, waarin je sculpturen maakt met de vorm van glazen bakstenen. Hiervoor werkte je al met plexiglasconstructies, waarom koos je ervoor om met echt glas te gaan werken?
Voor mij was het werken met glas een logische stap naast het werken met plexiglas. Beide materialen hebben dezelfde beeldende kwaliteiten; transparantie, reflectie en verscheidenheid aan kleuren. Wat het werken met glas nog interessanter maakt is hoe het glas het licht vangt en breekt en de bolling van het glas kleine veranderingen in waarneming veroorzaken.
Hoe bevalt het werken in glas?
Heel goed. Ik houd van afwisseling en ben graag tegelijk met meerdere materialen bezig. Door zowel met plexiglas als met glas te werken, krijg ik nog meer inzicht in de afzonderlijke kwaliteiten en kan ik deze nog beter uitlichten in zowel mijn schilderijen als mijn sculpturen.
Met nieuw materiaal stond ik weer helemaal aan het begin van een ontdekkingstocht. Ik ontdekte de puurheid, ongekende transparante en reflecterende effecten die glas biedt. Ik ga in mei een cursus glas fuseren volgen, gewoon om het materiaal breder te leren gebruiken en naar mijn hand te zetten. Geen idee of daar in de toekomst ook een serie werk uitkomt, dat hoeft niet, ik ga niet met dat idee de werkplaats in. Ik houd graag een open vizier en bekijk of deze nieuwe techniek wat is om te gaan toepassen in de toekomst. Op zijn minst houd ik er technische kennis aan over en dat is altijd waardevol.
Net als Daytime Full Moon gaat Spatial Shade ook over architectuur en onze waarneming daarvan. Je gaat voornamelijk terug op modernistische architectuur van Van der Rohe, Neutra, Corbusier. Kan je uitleggen waarom het modernisme voor jou zo’n belangrijk uitgangspunt is?
Ik heb de meeste affiniteit met deze bouwstijl en periode en kan elementen eruit goed vertalen naar mijn schilderijen en sculpturen. Ter inspiratie van een nieuwe serie schilderijen ga ik op reis om Modernistische architectuur te bekijken. Voor de sculpturen nam ik de vorm van de baksteen als uitgangspunt.
Hoe kwam je uit op de baksteen als het centrale element voor deze serie?
In mijn werk maak ik subtiele referenties naar moderne architectuur. Vaak zijn deze abstract. Bij de serie sculpturen is een meer herkenbare en tastbare referentie te zien; de vorm van de baksteen. De baksteen is een elementair bouwelement dat binnen de moderne architectuur werd geherintroduceerd door onder andere Mies van der Rohe, Alvar Aalto en Le Corbusier.
Ik zag in de baksteen een vorm waarmee ik zelf kon gaan bouwen en assembleren. De vorm en zwaarte van het glas geven me restricties en uitdagingen en dat is precies waar ik naar op zoek ben binnen mijn kunstpraktijk. Werken met uitdagende materialen en vormen en deze naar mijn hand zetten is wat ik het liefste doe. Ik ben aan het componeren om beelden te maken die door de dag heen veranderen door verschillen in lichtinval en kleurintensiteit.
Toen ik de werken uit Spatial Shade voor het eerst zag, op Art Rotterdam, kon ik bijna niet geloven dat ik naar een glazen baksteen keek. Aanvankelijk dacht ik aan iets spiritueels en niet aan een industrieel massaproduct. Het liet mij met andere ogen naar deze bouwstenen kijken. Is een herwaardering van iets basaals als een baksteen ook wat je hoopt dat andere kijkers overkomt?
Door te werken met glasblokken in plaats van traditionele bakstenen laat ik een moderne variant zien aan de kijker. Het element ‘verrassing’ gebruik ik graag in mijn werken; de kijker even laten stilstaan, verwonderen en afvragen hoe het werk is gemaakt en welke materialen ik heb gebruikt.
De glasblokken komen uit de regio Venetië waar ze met de hand worden gegoten. Het ambacht is duidelijk te zien en te voelen; ieder glasblok is uniek, ze variëren in dikte, zijn soms wat scheef en hebben prachtige luchtbelletjes die voor eeuwig zijn gevangen in het glas. De vormen van de glasblokken variëren van herkenbare rechthoekige vormen tot meer langgerekte en vloeiende vormen. De glasblokken worden in kleine partijen gemaakt; van stenen massaproduct naar met de hand gegoten glasblok, dat voel en zie je als je naar mijn sculpturen kijkt.
Op dit moment loopt bij Root Gallery Where Light Lands, een groepsshow samen met Jeske Haak en Donald Schenkel. Is er een gemene deler tussen jullie werk en kan je uitleggen wat dat is?
Onze gemene deler is onze gedeelde focus op materiaal en licht. We hebben alle drie een sterk ambachtelijke inslag die we blijven verfijnen en uitdiepen. Bij de tentoonstelling is mooi om te zien hoe onze werken veranderen van kleurintensiteit gedurende de dag door de veranderende lichtinval.
Als laatste: De meeste architecten die je bewondert, worden tot het Modernisme gerekend. Niets is zo veranderlijk als de mens, dus ik vroeg me af of er een kans is dat je op een dag valt voor het postmodernisme en architecten als Piano en Mendini? Zo ja, zou je dan ook ander werk gaan maken?
Hmm, lastig om de toekomst te voorspellen. Ik heb een duidelijke voorkeur voor het Modernisme en er zijn nog veel architecten en gebouwen waarin ik me wil gaan verdiepen. Ik kan me op dit moment niet voorstellen dat ik me zal gaan verdiepen in een andere stijl. Maar, zeg nooit nooit!