29 september 2026, Flor Linckens
Fan Ho in Milaan: de menselijke figuur en de geometrie van de stad
Blue Lotus Gallery presenteert op dit moment, in samenwerking met Ares, een omvangrijke tentoonstelling van Fan Ho in het zeventiende-eeuwse barokke Palazzo Falletti di Barolo in Turijn. Fan Ho was een van de belangrijkste straatfotografen van Azië en is vooral bekend om zijn sfeervolle beelden van het Hongkong van de jaren vijftig en zestig. Wie naar zijn foto’s kijkt ziet een Hongkong dat nauwelijks meer bestaat. Straatverkopers staan tussen hun handelswaar, kinderen spelen op straat en voorbijgangers bewegen zich door doolhofachtige steegjes, langs trappen en hoge gevels. In de expositie ‘Fan Ho. Il Maestro della Fotografia di Hong Kong’ zijn honderd foto’s uit zijn praktijk te zien. Het is bovendien zijn eerste grote museale tentoonstelling in Europa.
Fan Ho werd in 1931 geboren in Shanghai en begon op zijn veertiende te fotograferen met de Kodak Brownie die hij voor zijn verjaardag kreeg. Toen zijn familie in 1949 naar Hongkong verhuisde, trok hij met zijn camera door de straten van zijn nieuwe woonplaats en ontwikkelde hij zijn eigen fotografische beeldtaal. De kunstenaar had regelmatig last van migraine en de dokter adviseerde hem om wandelingen door de stad te maken. Hij nam zijn Rolleiflex 3.5 met twee lenzen mee.
Het grootste deel van zijn bekendste fotografische oeuvre maakte Fan Ho voor zijn achtentwintigste. Eind jaren zestig verschoof zijn aandacht namelijk steeds meer naar het maken van films, waarvan er één onlangs te zien was in het ICA in Londen. Pas na zijn pensionering keerde hij intensiever terug naar zijn fotografische archief. Hij bekeek oude negatieven opnieuw, nu door de ogen van een filmregisseur, en combineerde ze soms tot nieuwe beelden.
Fan Ho ving in zijn beelden een metropool die in hoog tempo veranderde, door een combinatie van industrialisatie en ingrijpende sociale en politieke ontwikkelingen. Toch was hij niet zozeer geïnteresseerd in het maken van een historisch document van Hongkong. Hij richtte zijn humanistische blik op de mensen die samen het ritme en de ziel van de stad bepaalden: arbeiders en dragers, marktkooplui, kinderen en mensen die onderweg waren. Soms bevinden ze zich temidden van de drukte, op andere momenten lijkt een figuur haast te verdwijnen in de architectuur. Fan Ho creëert een zorgvuldig geordend spel van licht, schaduw, architectuur en menselijke personages. Soms toevallig gevangen op het juiste moment, soms in scène gezet.
Opvallend is hoe grafisch de wereld er door zijn ogen uitziet. Fan Ho had een scherp oog voor compositie en gebruikte de bestaande architectuur als een soort geometrisch raamwerk waarbinnen het dagelijks leven zich kon afspelen. Daarbij kon hij lang wachten tot iemand precies op de juiste plek verscheen, het zogenaamde ‘deciding moment’ van Cartier-Bresson. Maar in het werk van Fan Ho wordt een toevallige voorbijganger ook een element in een grotere compositie, waarin alle andere lijnen en vlakken ineens op hun plaats lijken te vallen.
Licht past hij toe als een materiaal. Mist, tegenlicht, rook en diepe schaduwen zorgen voor een decor waarin mensen soms alleen nog zichtbaar zijn als mysterieuze silhouetten. In andere beelden valt juist één smalle lichtbundel op een lichaam of gezicht. Het resultaat is vaak opvallend filmisch, alsof het echte verhaal zich net buiten beeld afspeelt. Er ontstaat op die manier een spanning tussen wat je daadwerkelijk ziet en wat je brein vervolgens zelf aanvult.
Maar fotografie was voor Fan Ho niet alleen een kwestie van het herkennen van het juiste moment, maar ook het achteraf opnieuw vormgeven van dat moment. De donkere kamer vormde voor hem een essentieel onderdeel van het maakproces. Hij kaderde zijn beelden opnieuw, paste contrasten aan, voegde schaduwen toe of maakte delen van een beeld lichter of donkerder om bepaalde lijnen, vormen of verhoudingen verder aan te scherpen. Soms kregen de werken daardoor een zekere mate van abstractie, steeds verder van de ‘werkelijkheid’.
De fotograaf maakt daarbij maar zelden gebruik van kleur. In een interview met het M+ Museum in Hong Kong zei de kunstenaar: "Ik geef de voorkeur aan zwart-witfotografie. Kleuren passen niet goed in mijn wereld; zwart-wit biedt me een zekere afstand. Een soort afstand van het echte leven, en ik denk dat deze afstand erg belangrijk is. Het echte leven is veelkleurig, zwart-wit biedt een gevoel van loskoppeling. Het stelt het publiek en de kijkers in staat hun reacties te ontwikkelen en het biedt mij de ruimte en diepte om mijn ideeën te overdenken en te overpeinzen.”
Het werk van Fan Ho is onder meer opgenomen in de collecties van het M+ Museum in Hongkong, het Hong Kong Heritage Museum, de Bibliothèque nationale de France, het SFMoMA en het Santa Barbara Museum of Art. Tijdens zijn carrière mocht hij bijna 300 onderscheidingen in ontvangst nemen en werd hij benoemd tot Fellow van zowel de Britse Royal Photographic Society als de Photographic Society of America. Die laatste organisatie rekende Ho bovendien acht keer tot de tien beste fotografen ter wereld. Daarnaast werd hij toegelaten als erelid tot fotografische genootschappen in Singapore, Argentinië, Brazilië, Duitsland, Frankrijk, Italië en België. Fan Ho overleed op 19 juni 2016 op 84-jarige leeftijd in Californië.
