12 may 2021, Manuela Klerkx
Emmanuel Van der Auwera | ‘Wij zijn hier tijdelijk, maar wat we doen is voor altijd’
Om eerlijk te zijn ben ik bij binnenkomst al meteen onder de indruk van wat ik zie en hoor. Er hangt een eigenaardige sfeer die het midden houdt tussen een TV studio, een galerie en een werkplek. Het zal te maken met de afbeeldingen die op de grote schermen in de verder lege ruimte te zien zijn en gaan van animaties met mensen op Bounty-achtige eilanden tot documentaire fragmenten over de actualiteit. We lopen langs de video’s en de videosculpturen terwijl Emmanuel Van der Auwera (1982, België) over zijn kunst praat. Objectief en to the point. Als een wetenschapper die iets moet bewijzen. En eigenlijk is dat in zijn geval ook wel een beetje zo want wat hij wil laten zien is dat er niet veel meer van ons overblijft dan archeologisch materiaal dat we ook nog eens eindeloos kunnen manipuleren. Hoe weten we op den duur wat echt was en wat niet?
Hij legt uit dat de dame op dat Bounty-achtige fictieve eiland allerlei dingen kan doen die wij in de reële wereld tijdens de Lockdown niet meer mogen. Eigenlijk is ze vrijer dan wij, leeft ze een leven dat we zelf zouden willen leiden. Je zou kunnen zeggen dat virtual reality de fysieke werkelijkheid heeft ingehaald. Waar ligt precies de grens tussen de virtuele en reële werkelijkheid? We worden doodgegooid met beelden. Meestal verschrikkelijke beelden van oorlogen tot en met jonge meiden en jongens die online zelfmoord plegen en ‘instant public celebrities’ worden. Alsof het virtuele leven na de dood door gaat. We communiceren steeds meer met elkaar via schermen. In hoeverre leven we al niet in een virtuele wereld?
Emmanuel Van der Auwera, VideoSculpture XXII (White Noise), 2020, Harlan Levey Project.
Aan de hand van gevonden beeldmateriaal op sociale media onderzoekt Van der Auwera de interactie tussen massamedia en het publiek, of nog beter, stelt hij zich vragen rond de invloed van beeldtechnologie en media op onze belevingswereld. Een wereldschokkend feit als een massale schietpartij is weliswaar heel kort in het nieuws maar heeft een langdurig ontwrichtend effect op een hele gemeenschap, op families, kinderen en volwassenen die jaren duurt. En dat is precies wat interesseert deze kunstenaar interesseert: de vraag in hoeverre onze beleving en verwerking van feiten door digitale media en de daaruit voortvloeiende beeldvorming wordt beïnvloed. Dat is des te interessanter omdat we door geavanceerde apps en andere software gebeurtenissen steeds beter kunnen vastleggen en manipuleren. Op legale dan wel illegale wijze.
Met de formele strengheid van een logicus onderzoekt Van der Auwera hoe beelden worden geconstrueerd door in te grijpen in de manier waarop ze werken. Indrukwekkend in deze context zijn zijn videosculpturen: installaties bestaande uit bewegend- (video) en stilstaand beeld (fotografie) geprojecteerd op plexiglazen panelen gedragen door drie-poten die los in de ruimte staan. Deze schermen fungeren niet alleen als drager van het beeld maar ook als onderdeel van de uiteindelijke installatie. Sommige beelden kun je alleen zien vanuit een bepaalde hoek. Het gebruik van licht en geluid en de wijze waarop je je tot de beelden moet verhouden geven deze videosculpturen een extra dimensie vergeleken met naar een plat scherm kijken.
Emmanuel Van der Auwera, Memento 26 (Tehran), 2020, Harlan Levey Project.
Het tweeluik 'The Sky is on Fire' en ‘The Death of K-9 CIGO’ zijn goede voorbeelden van de wijze waarop Van der Auwera omgaat met de weergave en overdracht van beelden uit hedendaagse massamedia. In 'The Sky is on Fire' onderzoekt hij de archeologische waarde van digitale beelden aan de hand van een virtuele reconstructie van een fictief stedelijk landschap. Deze filminstallatie draaide hij in Miami en is gebaseerd op een software programma dat hem in staat stelt foto’s te maken door - virtueel - rond een voorwerp te draaien waardoor je er een perfecte 3D weergave van kunt maken. Zo reconstrueerde hij een landschap dat bevroren lijkt in de tijd.
Door beelden te maken vanuit diverse hoeken en perspectieven creëer ik als het ware een realiteit van nieuwe beelden bovenop de bestaande realiteit. Misschien is dat het enige wat van ons overblijft.
Emmanuel Van der Auwera, Not yet Titled (Maquette), 2021, Harlan Levey Project.
‘The Death of K-9 CIGO’ is gemaakt met behulp van een periscope, een app voor live- videostreaming, die mensen enkele jaren terug veel gebruikten om met wie dan ook en waar dan ook ter wereld te communiceren, simpelweg met behulp van een smartphone. Na de beschieting van de school in Parkland (Florida) in 2018 heeft hij al het materiaal dat met periscope werd geregistreerd - en normaal gesproken na korte tijd vanzelf verdwijnt - gebruikt om te zien wat de gevolgen van deze ramp waren voor de omgeving. De oorspronkelijke beelden gaan van slachtoffers naar hulpverleners en van bezoekers van de herdenkingsbijeenkomst naar toevallige omstanders. Alle beelden tezamen verschaffen inzicht in de psychologie en het gedrag van mensen na een traumatische gebeurtenis. We zien zelfs hoe de doodgeschoten politiehond Cigo naar de lijkschouwer wordt gebracht en daar als een held wordt onthaald.
Er was dus enerzijds de spanning en anderzijds de absurditeit met betrekking tot mensen die sterven als honden en honden die worden gelauwerd als mensen. Een tragikomische situatie.
