23 october 2026, Martine Bontjes
Het atelier van... Vivian Ammerlaan
Tijdens haar reis door de Rocky Mountains kwam Vivian Ammerlaan bij een wandeling door een gletsjerlandschap oog in oog te staan met een grizzlybeerfamilie. Het was een ontmoeting waarin verwondering, angst en opluchting elkaar in rap tempo opvolgden. In haar nieuwe tentoonstelling ‘Geduld van het landschap’ bij Ballon Rouge onderzoekt Ammerlaan hoe ze die overweldigende schoonheid en onvoorspelbaarheid van de natuur kan vangen. Met analoge fotografische processen, zoals cyanotypieën, chemigrammen en collages geeft ze vorm aan beelden en herinneringen die vertrouwd aanvoelen, maar alleen in onze eigen verbeelding bestaan.
‘Geduld van het landschap’ is nog tot en met 7 november te zien bij Ballon Rouge in Rotterdam. Vivian Ammerlaan is er iedere zaterdag zelf aanwezig.
Wanneer ben je terechtgekomen in je atelier in Schiedam? Waarom koos je voor deze plek?
Eind november 2023 ben ik verhuisd naar mijn atelier in De Glasfabriek in Schiedam. Daarvoor werkte ik aan de Westersingel in Rotterdam, bij het Huis van de Fotografie. Ik was toe aan een grotere, eigen werkplek met meer ruimte om te experimenteren.
Mijn atelier heeft fijn licht, is ruim en ligt dichtbij huis. Ook is er ruimte om materialen en werken te laden en lossen. En ik heb een prachtig uitzicht op de Schie.
Ga je iedere dag naar je atelier? Hoe ziet een gemiddelde werkweek er voor jou uit?
Ik ben een aantal dagen per week in mijn atelier te vinden. Het computerwerk doe ik meestal thuis, zodat ik in het atelier echt de tijd heb om met materialen te werken en nieuw werk te maken.
Sinds september volg ik de tweejarige vakopleiding Meubelmaken in Rotterdam. Ik wil onderzoeken hoe ik hout kan inzetten binnen mijn kunstenaarspraktijk. Daarnaast ben ik iedere zaterdag tijdens de openingstijden van mijn tentoonstelling Geduld van het landschap bij Ballon Rouge te vinden.
Vivian Ammerlaan, Waanplekken 135, 2026, Ballon RougeDe overweldigende kracht van de natuur speelt een belangrijke rol in je werk. Wanneer heb je voor het laatst zo’n sublieme ervaring gehad?
Een ervaring die me altijd is bijgebleven, was tijdens een reis door de Rocky Mountains in Noord-Amerika, in juni 2025. Op onze eerste dag in Amerika gingen we kamperen bij een gletsjerpark. We maakten een wandeling die steeds langer werd, omdat het landschap met bloeiende varens en bloemen zo mooi was. Uiteindelijk kwamen we bij een enorme waterval, waarvan de nevel ons zelfs op afstand nat maakte. Op de terugweg zagen we een hert en vervolgens een grizzlybeerfamilie: een moeder met twee jongen.
Dat was spannend, maar het beeld van de beren in het licht van de ondergaande zon, met hun vacht die goud kleurde, was ook ongelooflijk mooi. We liepen voorzichtig achteruit en renden zodra we uit het zicht waren weg. Dat eindigde in een hysterische lachbui, een enorme ontlading van adrenaline. Wat me vooral is bijgebleven, is het spectrum aan emoties dat je in korte tijd doormaakt: verwondering, angst en daarna opluchting. Zo'n ervaring is bijna niet in woorden te vatten. De landschappen van de Rocky Mountains werken nog steeds door in mijn werk en vormden onder meer de inspiratie voor mijn grote cyanotypieën.
Uiteindelijk creëer je landschappen die nergens echt bestaan, maar die tegelijkertijd vertrouwd aanvoelen. Waar komt die herkenning vandaan denk je?
Ik denk dat die herkenning voortkomt uit ons collectieve beeld van het landschap. We hebben allemaal verwachtingen van hoe een berg, een dal of een verre horizon eruitziet, gevormd door herinneringen, foto's, films en verhalen.
In mijn atelier bouw ik kleine landschappen met alledaagse materialen, zoals papier, textiel en hout. Met fotografische en analoge technieken transformeer ik die tot landschappen die veel groter lijken dan ze zijn. Ze voelen herkenbaar, maar bestaan nergens letterlijk. Ik vind het interessant dat je als kijker het gevoel kunt hebben ergens te zijn geweest, terwijl die plek niet bestaat. Zo ontstaat ruimte voor je eigen herinneringen en verbeelding.
Vivian Ammerlaan, Waanplekken 124, 2025, Ballon RougeKan je omschrijven wat voor ‘waanplekken’ je precies wilt scheppen in jouw beelden?
Met mijn ‘waanplekken’ creëer ik fictieve landschappen tussen werkelijkheid en verbeelding. Ik wil plekken maken waarin je kunt verdwalen, waar je blik de verte in wordt getrokken en je even het gevoel hebt in een andere wereld te zijn. Ik ben geboeid door het onbekende en door plekken waarop je je eigen voorstelling kunt projecteren. Ze kunnen rust en vrijheid oproepen, maar ook iets ongrijpbaars of spannends hebben.
Het woord ‘waanplekken’ verwijst naar de illusie die ontstaat: je denkt iets te herkennen, maar als je langer kijkt, blijkt het niet helemaal te kloppen. Juist in die twijfel ontstaat ruimte voor verbeelding.
De titel van je nieuwe tentoonstelling is ‘Geduld van het landschap’. Wat vind je zo interessant aan het idee van tijd?
Tijd speelt op verschillende manieren een rol in mijn werk. Ik werk steeds meer met analoge processen, zoals cyanotypieën, chemigrammen en collages, waarbij ik afhankelijk ben van materialen en chemische reacties die ik niet volledig kan controleren. Soms moet ik wachten of iets opnieuw proberen. Onverwachte verkleuringen en imperfecties kunnen juist belangrijk worden.
De titel verwijst ook naar het landschap zelf. Een landschap lijkt soms eeuwig en onveranderlijk, terwijl het voortdurend in beweging is. Sommige veranderingen gaan zo langzaam dat je ze nauwelijks waarneemt, andere gebeuren juist heel snel. Die uitersten vind ik interessant: tijdloosheid tegenover het onvoorspelbare en vergankelijke.
In mijn werk komen die verschillende tijdsschalen samen. Ik probeer niet alles te controleren, maar laat ruimte voor wat tijdens het maakproces ontstaat. Je kunt iets in gang zetten, maar moet ook geduld hebben en zien hoe het zijn eigen weg volgt.
Vivian Ammerlaan, Waanplekken 104, 2025, Ballon RougeZijn er naast landschappen ook andere dingen die je verbeelding voeden, zoals specifieke muziek, literatuur of films?
Ik word aangetrokken door alles wat naar bergen verwijst: oude foto's in encyclopedieën, kunstwerken en films. Alles wat het verlangen naar die plekken aanwakkert, vind ik interessant.
Tijdens het maken verdwijnen die externe beelden naar de achtergrond en beginnen mijn waanplekken een eigen leven te leiden. Dan voel ik eerder de invloed van mijn eerdere werk. Mijn werk bouwt zo ook voort op zichzelf. Het gaat me vooral om beelden en sferen die het verlangen naar een onbekende plek oproepen, niet om één specifieke inspiratiebron.
Welke experimenten heb je toegepast in je nieuwe werk?
In mijn nieuwe werk experimenteer ik met andere papiersoorten, manieren om de chemie aan te brengen en te drogen, en combinaties van tonen. Ook onderzoek ik nieuwe manieren om papier vlak te laten drogen. Dat lijkt een klein technisch detail, maar heeft invloed op het uiteindelijke resultaat.
Bij een aantal werken gebruik ik een nieuwe manier van inlijsten, met meer ruimte rondom het werk. Daardoor speelt ook de tekening van het hout in de lijst een grotere rol. Niet alleen het beeld, maar ook het papier, de randen en de lijst bepalen zo hoe je het werk ervaart.
Aan welke projecten werk je op dit moment?
Op dit moment maak ik werk in opdracht voor verschillende opdrachtgevers in binnen- en buitenland. Het fijne is dat ik daarin mijn eigen autonome werk kan maken, terwijl ik vooraf weet dat het een bijzondere bestemming krijgt. Ik hoop dat dit onderdeel van mijn kunstenaarspraktijk verder groeit.
Daarnaast ben ik begonnen aan de vakopleiding Meubelmaken in Rotterdam. Ik wil onderzoeken wat hout kan betekenen binnen mijn praktijk en hoe ik de stap kan maken van het afgebeelde landschap naar ruimtelijk werk. Ik kijk ernaar uit om die nieuwe richting verder te ontwikkelen en te delen wat daaruit ontstaat.
Vivian Ammerlaan, Waanplekken 106, 2025, Ballon Rouge