Als je afstudeershows van kunstacademies bezoekt, blijft je altijd wel een werk bij. Een werk dat erboven uitsteekt, omdat het je direct aanspreekt of vanwege de originaliteit, de stijl of de kwaliteit van de uitvoering. Dat laatste heeft Pip Greenaways videowerk Too Much to Swallow over ons onverzadigbare consumentisme in overvloed.
Too Much to Swallow van Pip Greenaway is tot en met 12 juli te zien bij Galerie Ron Mandos in Amsterdam.
Vorig jaar, tijdens de afstudeerexpositie van de KABK, kreeg Greenaway regelmatig de vraag wie de kunstenaar was. Voetstoots werd ervan uitgegaan dat een jong iemand als zij zoiets volwassens niet kon hebben gemaakt. Een groter compliment is niet denkbaar, vertelt Greenaway bij Galerie Ron Mandos.
Het is de tweede keer dat Greenaway werk toont bij de galerie. Vorig jaar werd de proloog van haar afstudeerproject daar getoond, waarin ze speelt met de beeldtaal van cosmeticareclames. Het werk was geselecteerd voor de jaarlijkse Best of Graduates-tentoonstelling.
De proloog is er nu weer te zien, samen met de rest van de installatie. De installatie bestaat uit een kubus met een spiegelvloer en projecties op de linker-, midden- en rechterwand, waarin je plaats kan nemen op een bioscoopstoeltje.
Het is begrijpelijk dat Greenaway terug is. Haar onderwerp consumptie en onze omgang met consumptiegoederen is relevant, maar het is de combinatie van dit thema met de uitmuntende uitvoering waardoor het project een groter publiek verdient. Ook is er een voorproefje te zien van haar volgende project.
Kauwgom kauwen en consumeren
'Kauw je wel eens kauwgom?' vraagt Greenaway als ik haar installatie in wil stappen. Ze draait zich om, pakt een vaas en biedt mij kauwgom aan. Het heeft een chemische bosbessensmaak. 'Kauwgom is de perfecte metafoor voor ons consumptiegedrag. Het is vijf minuten lekker, na zes minuten is het ok, maar na acht minuten heb je een stuk rubber in je mond en gooi je het weg.' Of je plakt het op de buitenwand van de cabine. Dat mag.
Greenaways film duurt dan ook iets meer dan 7 minuten. In die tijd zien we etalages van warenhuizen en winkels in Londen, Parijs, Berlijn en Amsterdam, veelal gefilmd in aanloop naar de Kerst, het hoogtepunt qua consumptie en winkelomzet. De ene etalage is nog mooier ingericht dan de andere. 'Soms kan je uit de etalages niet eens opmaken wat er verkocht wordt. Er zit een soort hypocrisie in etalages, want zo mooi kan het nooit zijn.' Greenaway vergelijkt de etalages dan ook met een toneeldecor, met een gestileerde werkelijkheid.
De etalages worden afgewisseld met close-ups van haar mond, smakkend, bellen blazend en kauwend op kauwgom. Tegen het einde van de film zien we Greenaway in een schaars verlichte etalage zitten, volledig beplakt met uitgekauwde kauwgom. Toch kauwt ze langzaam en verveeld door. 'Zo gaan we ook om met dingen die we kopen. Ik zit zelf ook met dat probleem en daarom zit ik ook apathisch te kauwen aan het einde van de film.'

De etalage
Hoewel ons consumentisme door het internet en webwinkels steeds vaker een andere vorm heeft aangenomen, is winkelen voor Greenaway in de eerste plaats een activiteit. De liefde voor etalages kwam al vroeg bij Greenaway, die opgroeide in Amsterdam en vaak met haar vader naar etalages ging kijken in de P.C. Hooftstraat en De Bijenkorf. Het idee voor haar afstudeerproject vormde zich dan ook al vroeg tijdens haar studie.
Het is ook haar vader, de bekende Britse filmmaker Peter Greenaway, die haar de fijne kneepjes van het filmen uitlegde. Haar beeldtaal wordt wel barok genoemd, of dat juist is laat ik in het midden, maar hij is zeker volwassen en kosmopolitisch te noemen.
Misschien komt dat laatste door de locaties waarop Greenaway etalages filmde, grote steden als Parijs en Londen, maar ook zonder die opmerking zie je dat de film is gemaakt door iemand die in contact staat met een andere traditie en disciplines. Dat haar werk er zo volwassen uitziet is volgens Greenaway niet gek, aangezien ze is grootgebracht door twee ouders die nogal precies zijn.
Een vuilniszak vol foto's
Op dit moment heeft Greenaway een residency in het Depot van het Boijmans. Bij Galerie Ron Mandos is een voorproefje van het project waaraan ze werkt te zien. Het draait om nooit geclaimde photobooth portretfoto's. Jaren terug kocht ze met haar vader in Engeland een vuilniszak vol met dergelijke stroken, iets wat vandaag de dag om privacy-redenen ondenkbaar is. Greenaway vroeg acteurs om de vaak formele foto's aan te vullen en zo het verhaal van deze karakters uit te diepen. Komend jaar gaat ze naar De Ateliers in Amsterdam.
