24 march 2026, Martine Bontjes
Het atelier van... Dirk Hardy
Vanuit de Maakhaven in Den Haag bouwt Dirk Hardy aan zijn zorgvuldig geënsceneerde werelden, die ergens tussen werkelijkheid en fictie bewegen. Op het eerste gezicht lijken zijn beelden realistisch, maar wie langer kijkt, ontdekt dat zijn decors volledig geconstrueerd zijn. Hardy ontwerpt, bouwt en regisseert alles zelf: van de 'flat-earth'-klok tot piepschuim stenen, en van de kostuums tot de praktische lichtbronnen die zijn scènes tot leven wekken.
Centraal in zijn praktijk staat Vivarium, een doorlopende serie diorama's waarin complexe maatschappelijke vraagstukken worden uitvergroot tot verstilde scènes. Van 27 tot en met 29 maart presenteert Project 2.0 / Gallery deze Vivarium-werken samen met de serie Residue City tijdens Art Rotterdam. In deze solopresentatie staat de mens centraal, zowel in zijn aanwezigheid als in de sporen die hij achterlaat.
Hoe ben je op deze plek terechtgekomen? Is dit je eerste atelier?
Na mijn afstuderen werkte ik in verschillende antikraakpanden, maar door de ontwikkeling van mijn werk had ik meer ruimte nodig. Inmiddels is Maakhaven al zes jaar mijn vaste uitvalsbasis. In deze zelfgebouwde studio heb ik alle ruimte en tools om me te focussen op de levensgrote decors die ik bouw.
Gedurende die zes jaar is de studio uitgebreid met verschillende zones: beneden werkt mijn partner en studiomanager Kim Nuijen. Daarnaast, in de grote werkruimte, bouw en fotografeer ik de levensechte Vivarium-decors. Op de bovenverdieping staan de 3D-printer en lasersnijder, daar maak ik het fijnere werk zoals de landschappen van Residue City.
Je bent opgeleid als fotograaf, maar voor Vivarium bouw je complete decors. Hoe heb je het vak van decorbouw jezelf eigen gemaakt?
Mijn vader heeft me in het begin veel geholpen. Hij heeft veel kluservaring, want hij en mijn moeder hebben onze huizen altijd zelf verbouwd. Er is bij de familie Hardy altijd wel een klusproject gaande. Daar heb ik veel van meegekregen. Gaandeweg ben ik steeds handiger geworden en heb ik in allerlei gereedschappen kunnen investeren. Vanaf mijn eerste Vivarium Episode heb ik elk decor zelf vervaardigd en ik ben door de jaren heen, na heel veel foutjes en domme beslissingen, een betere decorbouwer geworden.
Geduld is ook een belangrijk ingrediënt: soms werk ik wel vijf maanden aan een Vivarium Episode, dat is een lang proces met veel uitproberen. Ik was altijd al vastberaden om fysieke plekken te bouwen, echte decors, en die te fotograferen. Die obsessie, in combinatie met het nodige geduld, maken dat ik maanden lang kan opgaan in het verhaal van een Vivarium Episode. En dat is niet alleen belangrijk voor het bouwen van de wereld, maar ook voor de ontwikkeling van het karakter van de protagonist en het verhaal dat ik wil vertellen.
Maak je echt alles zelf wat we in je werk zien?
Ik bouw telkens een nieuwe wereld in hetzelfde 'hokje'. In mijn nieuwste Vivarium (Episode 14) doet een oude houten tafel dienst als muur, en de lambrisering is van een kinderbedje dat ik bij het grof vuil vond. Ook rekwisieten maak ik vaak zelf: zoals de flat-earth klok en de behuizing van de tl-buizen in Vivarium, Episode 11, Echo Chamber. Veel objecten dragen bij aan het verhaal, en het is de zoektocht naar de juiste samenstelling die het maakproces voor mij zo interessant maakt. Inmiddels ben ik acht jaar bezig met Vivarium en er zitten nog veel nieuwe Vivariums in mijn hoofd.
Hoe vind je de mensen die in je Vivarium Episodes verschijnen?
Daarvoor speur ik de straten af. Vaak heb ik al maanden een personage in mijn hoofd terwijl ik een decor bouw. Dat karakter bestaat als het ware al voordat ik daadwerkelijk iemand heb gevonden.
Dirk Hardy, Vivarium, Episode 11: Echo Chamber, 2023, Project 2.0 / Gallery
Dat lijkt me best spannend, zomaar iemand op straat aanspreken?
Ja, dat blijft spannend, dus ik voel altijd mijn hart bonzen in mijn keel als ik iemand wil aanspreken, en hoop dat ze mijn verhaal willen aanhoren. "Wil je voor mij acteren in een fictief kassahokje?" is best een vreemde vraag. Toch reageren mensen altijd positief. Iemand komt meestal eerst langs in de studio, past de kleding, neemt plaats in de setting en dan zien ze wat ik voor ogen heb. De man in Echo Chamber (Vivarium, Episode 11) kwam ik tegen in de bouwmarkt. Hij werd de belichaming van het personage voor Red Pill Roy: een flat earth believer die, volledig overtuigd van zijn eigen wereldbeeld, een propaganda YouTube-video opneemt. Net zoals in de film spelen ze een rol in mijn verhaal, en mensen vinden het — tot dusver — altijd interessant om even in de huid te kruipen van iemand anders.
Met welk idee ben je aan Vivarium Echo Chamber begonnen?
In 2023 was mijn vriendin zwanger. Ik werd voor het eerst vader en voelde in die periode een ongekende verantwoordelijkheid: welk voorbeeld wil ik mijn zoon geven? Met wat voor wereldbeeld voed ik hem op? De afgelopen jaren merk ik een groeiende behoefte van mensen aan betekenis, duiding en zingeving, in een wereld die alsmaar complexer wordt. Deze behoefte kan mensen in een zienswijze samenbrengen, maar ook uit elkaar drijven. Ik versmolt het concept van vaderschap met dat van het neotribalisme: modern groepsgedrag waarbij mensen een sterke groepsidentiteit niet meer baseren op familiebanden, maar op gedeelde interesses of ideologieën. Tegelijkertijd onderzocht ik hoe zo'n echoput of echokamer kan bijdragen aan politieke polarisatie, of zelfs extremisme.
Het was een beladen onderwerp om aan te werken, maar de vader-zoonrelatie in deze Episode is vooral hoopvol: ik denk dat een kind — vanuit zijn verwondering — je wereldbeeld kan veranderen. Daarom krijgt Red Pill Roy in Episode 11 bezoek van zijn zoontje. Terwijl de vader zijn wereldbeeld aan het prediken is, blaast het jongetje de ruimte vol met bellen. Een simpel spel dat de hele flat-earththeorie van zijn vader ontkracht; de natuurwetten die bellen tot perfecte bollen vormen, zijn namelijk dezelfde krachten die planeten en sterren hun vorm geven.
Dirk Hardy, Vivarium, Episode 13: Echo Down the Passage, Day - True Size, 2024, Project 2.0 / Gallery
In Vivarium, Episode 13, Echo Down the Passage (part 2) zien we je zoon Lou slapend op een steen. Waarom heb je ervoor gekozen hem zo te portretteren?
Episode 12 en 13 dragen samen een stuk familiegeschiedenis in zich mee: ik ben de tweede zoon in mijn gezin. Mijn oudere broer Teun overleed toen hij acht maanden oud was aan een zeldzaam hartvirus. Vier weken na zijn overlijden raakte mijn moeder zwanger van mij. In die diepe rouw is er blijkbaar toch nieuw leven ontstaan. Dat besef heeft me altijd geraakt: dat mijn eigen bestaan onlosmakelijk verbonden is met het verlies van mijn broer. Ik koppelde dat aan het idee dat nieuwe sterren alleen kunnen ontstaan uit overleden sterren, dat er iets moet verdwijnen voordat iets nieuws kan beginnen — die wonderlijke samenkomst van energie verbeeld ik in Episode 12.
Tot het moment dat mijn zoon er was, beleefde ik het overlijden van mijn oudere broer altijd vanuit mijn kind-rol. Nu ik zelf vader was geworden, kwam het verlies en verdriet van mijn ouders nog dichterbij. Ik voelde een stilte, een kwetsbaarheid, en tegelijkertijd een geborgenheid. Ik besloot mijn zoon Lou te fotograferen toen hij dezelfde leeftijd was als Teun toen hij kwam te overlijden. Samen verbeelden Episode 12 en 13 een transfiguratie: de fragiele overgang tussen verlies en nieuw leven, heel persoonlijk en toch ook universeel tegelijkertijd.
Dirk Hardy, Vivarium, Episode 13: Echo Down the Passage, Day - True Size, 2024, Project 2.0 / Gallery
In Vivarium werk je met interieurs, in Residue City met buitenruimtes. Wat bracht je tot deze keuze?
In Residue City onderneem ik een innerlijke reis als de enige getuige van een post-menselijke wereld. De herinneringen aan mijn bezoeken breng ik tot leven in mijn studio door ze te reconstrueren en te fotograferen — het zijn tastbare bewijzen van een onzichtbare reis.
Waar ik met Vivarium probeer te dealen met het hier-en-nu, gaat Residue City juist over de gevolgen van dat nu. In Vivarium staat de mens zichtbaar centraal, Residue City toont enkel de sporen van onze aanwezigheid. Ik zou dolgraag op de eerste rij zitten van het theatrale, trage spektakel waarin de aarde onze aanwezigheid uitwist. Ik denk dat er een grote schoonheid zit in de stilte die wederkeert en dat prikkelt mijn fantasie enorm. Een betonnen staander die ooit een snelweg omhoog hield, wordt ineens een immense sculptuur in een leeg landschap. Stilte na de storm.
Hoe poëtisch dit ook mag klinken, Residue City is mijn manier om als mens en als maker om te gaan met klimaatrouw. Een oplossing heb ik niet, maar mijn angsten en zorgen over onze toekomst hebben echt een uitlaatklep nodig.
Dirk Hardy, Residue City: But Now I'm Falling Apart (XL Size), 2025, Project 2.0 / Gallery
Wat kunnen we verwachten van je presentatie op Art Rotterdam?
Ik krijg een solotentoonstelling — ontzettend tof, want dat stelt me in staat om samen met Project 2.0 / Gallery een echt concept neer te zetten. De rode draad is mijn vaderschap en de universele zoektocht naar veiligheid; een onderwerp dat door de komst van mijn kind nog meer naar de oppervlakte is gekomen. We presenteren Vivarium Episodes 11 t/m 14 naast een indrukwekkend groot werk van Residue City van ruim twee meter breed. En de rest is een verrassing.
