11 november 2025, Flor Linckens
Lumen Travo Gallery: veertig jaar vooruit kijken
Lumen Travo Gallery bestaat dit jaar veertig jaar. De galerie, die in 1985 werd opgericht door Marianne van Tilborg, viert dit jubileum met een tentoonstelling die door de tijd heen beweegt. ‘Back and Forth and Back Again 40 Years’ wordt in opeenvolgende hoofdstukken gepresenteerd, waarbij werken uit verschillende periodes naast elkaar worden geplaatst. Daarbij worden ook stukken uit de persoonlijke collectie van Van Tilborg getoond: werk dat eveneens deel uitmaakt van het geheugen van de galerie. Sommige werken blijven zichtbaar in de wisseltentoonstelling, andere verschuiven, waardoor er steeds nieuwe combinaties en dialogen ontstaan. Dat sluit aan bij hoe de galerie altijd heeft gewerkt: als een plek waar ideeën bewegen en posities blijven schuiven.
Het eerste hoofdstuk van ‘Back and Forth and Back Again 40 Years’ richt zich op kunstenaarspraktijken waarin politieke bewustwording en maatschappelijke betrokkenheid centraal staan. Dat is geen nieuw motief, maar een rode draad binnen het programma van de galerie. Lumen Travo Gallery is vanaf het begin een plek geweest waar (ook niet-westerse) perspectieven elkaar kruisen en waar aandacht en ruimte is voor context. Tilborg is een vrouw met een visie, met een brede blik op de toekomst. In de jaren tachtig was het tonen van internationale kunstenaars uit Afrika, Azië of Latijns-Amerika binnen de Nederlandse kunstcontext zeker niet vanzelfsprekend. Toch was het precies waar de galerist haar focus besloot te leggen. Ze werkte met kunstenaars als Remy Jungerman, Meschac Gaba, Jimmie Durham, Andreas Gursky en Chen Zhen, lang voordat zij internationaal doorbraken. De galerie vertegenwoordigt ook al jaren Otobong Nkanga, wier werk op dit moment te zien is in een indrukwekkende solotentoonstelling in Musée d'Art Moderne de Paris. Monali Meher ontving in 2023 de NN Art Award en Thierry Oussou werd onlangs genomineerd voor de Prix de Rome.
In 2021 werd Van Tilborg geïnterviewd door Oscar van Gelderen voor GalleryViewer. Daarin vertelt ze dat de galerie begon als een salon boven de Athenaeum boekhandel, waar kunstenaars, muzikanten, architecten en theatermakers samenkwamen. Daar organiseerde ze onder meer een tentoonstelling met Luigi Serafini en Nathalie du Pasquier. “Ik werd in die tijd ‘de Peggy Guggenheim van het Spui’ genoemd,” zegt ze. Haar fascinatie voor kunst ontstond niet thuis, maar tijdens bezoeken aan het Van Abbemuseum en een Duchamp-tentoonstelling in Centre Pompidou in Parijs. Het veranderde haar denken over wat kunst kan zijn. Haar programma in de galerie werd dan ook gedreven door nieuwsgierigheid en een voorkeur voor kunst die je wereldbeeld verschuift. Niet door marktlogica, maar door een zekere recalcitrantie en punkmentaliteit. De galerie verhuisde via de Paulus Potterstraat naar de huidige locatie op de Lijnbaansgracht. Van Tilborg was bovendien actief op internationale biënnales en beurzen die destijds nog buiten het kunstcircuit lagen, zoals Sharjah en Dubai. Zelf verzamelt ze werk van kunstenaars met wie ze langdurige relaties heeft opgebouwd, als een persoonlijk en inhoudelijk kompas.
In de huidige presentatie komen onder meer werken samen van Georges Adéagbo, Ade Darmawan, Meschac Gaba, Atousa Bandeh Ghiasabadi, Ni Haifeng, Monali Meher en Thierry Oussou. Hun praktijken gaan over postkoloniale geschiedenis, arbeid en globalisering, maar ook beslaan ook persoonlijke verhalen over verplaatsing en identiteit. Materialen en objecten die door handen, landen en tijdlagen circuleren spelen hierbij vaak een belangrijke rol, als een manier om geschiedenis en geopolitieke kaders tastbaar te maken. Tijdens de openingsavond voerde Monali Meher de performance ‘Forward / Backward / Rise / Fall’ uit, een werk dat ze oorspronkelijk maakte voor de Thessaloniki Biënnale in 2013.
