Maken wij onze materialen of maken onze materialen ons? Het werk van Vicente Baeza roept vragen op over de wisselwerking tussen creativiteit en lichamelijkheid, vragen over de essentie van het creatieve proces waarin ideeën, gevoelens en intuïties omgezet worden in materiële vormen. In de tentoonstelling I’m useless presenteert hij een reeks nieuwe werken waarin hij het oppervlak benadert als een plek waar handelingen, materialen en tijd restsporen achterlaten in plaats van vaste beelden. Alles draait om het proces.
Crosses, 2026, is a large work with a horizontal format, wider than human arms can reach. It is made on rubber, a non-porous, flexible, and resistant material. What you see is a rusty, orange-red surface in which eight blue rectangles, bearing a drawing of overlapping feet, have been cut out. With all its mottled, light-dark color nuances, the orange-red surface resembles a desert landscape, but it could also be a magnification of a reptile's skin. Baeza began this work by sanding the rubber; he then allowed acrylic paint to flow onto it, followed by solvent dye—a type of dye that is completely soluble in alcohol and creates beads on the surface, causing the acrylic paint to appear to float. Next, he pressed pieces of cardboard onto the surface, turned the rubber over, and did the same on the back as on the front. Wet paint stains on the floor made imprints on the rubber, much like the creases of the plastic lying on the floor. The effect of the actions is that the image appears worked and marked by time. The close-ups of intertwined feet are drawn directly onto the rubber with pastel chalk.
Baeza gaat in zijn rubberwerken de uitdaging aan met een drager die zowel ingrepen registreert als afweert. Het rubber kan worden bewerkt met gutsen, gesneden, geschuurd en ingedrukt, waardoor gebaren zowel als fysieke afdrukken als visuele sporen worden geregistreerd. Verf, kleurstoffen en andere substanties dringen niet volledig door, maar hopen zich op, breken en verharden tot een korst op het oppervlak, waardoor een gelaagde reeks van sporen, scheuren, vlekken, texturen, schaduwen en wolken ontstaat. Zijn werken functioneren als registraties van transformatie waarin kleur, materiaal, ruimte en tijd elkaar kruisen. Door de confrontatie tussen industrieel materiaal en het klassieke medium van de tekening worden intuïtieve impulsen en persoonlijke ‘regels’ in het proces geproblematiseerd wat een interessante spanning oplevert.
Intuïtie speelt een belangrijke rol en begint voor Baeza bij het denken aan iets tastbaars, aan materialen, vanuit de herinnering of projectie. De vraag hoe ze zouden voelen en hoe ze zouden reageren op bepaalde acties, het idee dat ze iets nieuws zouden kunnen brengen, vormt de uitdaging. Baeza: “Ik werk vrij traag, het is geen action painting wat ik doe. Mijn intuïtie strekt zich wat langer uit over de tijd, en in die zin beïnvloedt dit mijn proces. Mijn intuïtie is een wijze van werken. Ik dwing mezelf om iets ‘verkeerds’ te doen, zeg tegen mezelf dat ik alles moet verpesten om echt een risico te nemen. Belangrijk voor mijn werk is juist om niet de controle te willen hebben, te laten gebeuren wat niet gepland is: daar ontstaat het mysterie, een openbaring.”
De titel van de tentoonstelling I’m useless geeft uitdrukking aan het fundamentele concept van risico nemen, en aan een kritische relatie tot systemen en regels. Baeza:“Ik hoop dat het materieel tot uiting komt, van het ene werk naar het andere. Er is een overtuiging en een geloof in het leren kennen van mezelf door middel van kunst. De tegenstrijdigheid ten aanzien van zekerheden: mijn lichaam verlangt naar zekerheid, maar mijn ideologie gelooft in onzekerheid. Ik belichaam een innerlijk conflict, ik leer een balans te vinden en beide te accepteren. Ik ben ook mijn eigen materiaal; als ik over mijn werk praat, praat ik over mezelf. Ik wil de betrokken maker zijn, niet de toeschouwer. Geen extern subject. Ik zou mijn werk niet autobiografisch noemen, ik maak geen verhaal over mezelf, het is meer metafysisch. Ik wil dat mijn werk mijn gevoelens en ideeën weerspiegelt. Ik denk dat het onmogelijk is, maar toch, het is een beetje gek om te zeggen dat ik het ben, maar dat is wel de benadering die ik hanteer.”