Renzo Martens 1973

Woont in Amsterdam. Werkt in Amsterdam.
Vertegenwoordigd door:

Galerie Fons Welters

In 2008 maakt Renzo Martens (Terneuzen, 1973) de film Episode 3, beter bekend als Enjoy Poverty, waarin hij stelt dat armoede Afrika’s grootste exportproduct is. Een product waar niet het land zelf, maar de Westerse wereld aan verdient. Enjoy Poverty kreeg veel commentaar van ontwikkelingshulporganisaties, die vonden dat Martens zich met deze film evengoed debet maakte aan het uitbuiten van arme mensen. Een geluid dat juist raakt aan Martens’ punt: “De wereld zoals die is kan ik niet veranderen, maar ik kan wel proberen om een zo adequaat mogelijk beeld te geven van de wereld zoals die volgens mij is.” Het viel Martens al gauw op dat, hoewel Enjoy Poverty gaat over de arbeidsomstandigheden in Congo, vooral de arbeidsomstandigheden in Amsterdam erdoor verbeterden – “Dat die film in New York of Amsterdam wel voor banen en nieuwe ideeën voor leuke studies enzo zorgde, dat mensen daar dan scripties over gingen schrijven en dat levert heel veel op voor heel veel mensen. Maar in Congo leverde het eigenlijk nul komma nul op. Dus dat was een […] vreemde tegenstelling”. Om met die tegenstelling niet alleen symbolisch iets te doen, richt Martens in 2010 het Insititute for Human Activities (IHA) op, een kunstcentrum in Boteka, Congo. Als ware het een gentrificatieprogramma, waarbij de opwaardering (gentrificatie) – op sociaal, economisch of cultureel niveau – van een wijk of gebied ervoor zorgt dat de prijs van het onroerend goed opgedreven wordt en het gebied voor ondernemers steeds aantrekkelijker wordt om in te investeren. Martens stelt zichzelf de vraag hoe kritische kunst een bijdrage kan leveren aan een positief zakenklimaat. Met het Institute for Human Activities zet hij dit in werking door lokale plantagearbeiders kunst te laten maken: zelfportretten en andersoortige sculpturen van rivierklei. Met behulp van 3d-scanners worden de sculpturen gedigitaliseerd en kunnen er mallen van worden gemaakt. In Amsterdam worden vervolgens afgietsels gemaakt van de beelden. Niet in klei, maar in de chocolade die op de plantages verbouwd wordt. De grote sculpturen worden tentoongesteld in galeries, de kleinere zelfportretten worden verkocht – hetgeen de arbeiders per gram chocolade 7000% meer oplevert dan dat ze er normaal gesproken voor zouden krijgen.

Kunstwerken
Media
Highlights
Over de kunstenaar
In collectie van
Tentoonstellingen
Marktpositie
CV

Media

Hollandse Meesters met Renzo Martens
Hollandse Meesters met Renzo Martens
Trailer Episode 3
Renzo Martens, Repatriation, White Cube. Photo: Thomas Nolf.
Repatriation, White Cube. Photo: Thomas Nolf.

Highlights

Over de kunstenaar

NRC
De kunstwerken op de tentoonstelling van Renzo Martens in de Amsterdamse galerie van Fons Welters zijn niet van hemzelf. Het zijn beelden die Congolese plantagearbeiders onder zijn artistieke directie hebben gemaakt in het Institute for Human Activities (IHA) dat hij in 2012 in Congo oprichtte. Voor het eerst presenteert Martens in Nederland nu het werk dat uit zijn Afrikaanse kunstenaarscentrum is voortgekomen. Met deze sculpturen verbeelden de arbeiders hun mythen, herinneringen en familieverhalen en ook politieke statements. Ze zijn krachtig, ook al kun je ze als westerling niet precies duiden. Oorspronkelijk zijn ze gemaakt van rivierklei en in Congo gescand; in Nederland zijn er mallen van gemaakt en zijn ze afgegoten in... chocolade. Samen met palmolie is cacao namelijk het grootste exportproduct van Congo en Amsterdam is de grootste doorvoerhaven ter wereld ervoor. Naast de serie vier grotere beelden zijn er twee kleine koppen van massief chocolade, die voor de ‘gewone’ verkoop zijn (39,95 euro). Martens hoopt een aparte productielijn te kunnen opzetten om deze koppen in grote aantallen op de markt te kunnen brengen. Martens wil als kunstenaar niet alleen uitbuiting aan de kaak stellen – de arbeiders die zich hier tot beeldhouwers ontpoppen, verdienen op de plantages amper een dollar per dag – maar ook het (schijn)engagement van kunst die uiteindelijk alleen de economie ten goede komt van de steden waar ze wordt getoond en verkocht. Hij wil dat de verkoop van deze beelden niet alleen effect heeft op het westerse debat, maar ook de leefomstandigheden van de makers daadwerkelijk verbetert. De opbrengst, tussen de 12.000 en de 20.000 euro per beeld, gaat volgens hem direct naar hun vereniging, de Cercle d’Art des Travailleurs de Plantations Congolaises. Tijdens de opening afgelopen weekend was chocoladefabrikant en sponsor Barry Callebaut ter plekke bezig met warme chocola die kleine koppen af te gieten. De hele galerie rook ernaar. De zachte aanlokkelijke geur vormt een wrang contrast met de verhalen achter de beelden.
avatar image
Tracy Metz
NRC
Renzo Martens (1973) werd vooral bekend door Episode III: Enjoy poverty uit 2008. Die eveneens in Congo opgenomen film lokte wereldwijd heftige discussies uit: je zag Martens aan Afrikanen uitleggen hoe zij hun armoede te gelde konden maken, en lokale fotografen instrueren hoe zij aan hongeroedeem stervende kindertjes goed in beeld konden brengen, omdat je zulke foto’s aan de wereldpers kunt verkopen en daaraan meer te verdienen valt dan aan huwelijksfoto’s. De kunstenaar kijkt inmiddels niet zonder kritiek terug op Enjoy poverty. „Ik had hun natuurlijk niets te bieden – ik ging terug en zij bleven”, meent Martens nu. „Er was erg weinig effect. De film was zelf medeplichtig aan de armoede.” Dat moet anders in het nieuwe project, waarbij het ter plaatse genereren van inkomen en kapitaalsaccumulatie voorop staan. Het project loopt vijf jaar en zal onder meer een residency van kunstenaars van buiten en masterclasses behelzen. Vanuit een voorlopig kantoor in de Amsterdamse Potgieterstraat is het vijfkoppige Institute for Human Activities nu doende om in aansluiting op het openingssymposium nieuwe activiteiten richting Boteka te krijgen. Ook worden fondsen en sponsors gezocht. Unilever, dat zeer nadrukkelijk kritische kunst in de Londense Tate Modern sponsort, zou een voor de hand liggende geldgever zijn, meent Martens. Hij hoopt dat het experiment met gentrificatie in het regenwoud van Congo hem stof voor een of meer films zal opleveren. Maar dat is niet waar het om gaat, zegt hij. „Wat het op moet leveren is een boeiend kunstinstituut, publicaties, tournees van kunstenaars door Europa, een nieuw mandaat voor kunst en wat te eten. Wij doen het om de kunst te verbeteren. Sinds Van Gogh wil kunst zich steeds rekenschap geven van de omstandigheden waaronder zij geproduceerd wordt. Onze nederzetting naast de voormalige Unilever-plantage biedt de mogelijkheid ons daar ten volle rekenschap van te geven: bijna gratis arbeid is een essentiële voorwaarde voor de productie van hedendaagse kritische kunst. Dit is één wereld waarin alles met elkaar verbonden is, een Congolese plantage net zo goed als Berlin-Mitte. Niemand is onschuldig.” Het is niet de bedoeling om de kunstzinnige productie ter plaatse te beperken tot die van ingevlogen westerlingen. Tot in de jaren vijftig bestond in de streek een cultuur van houten beelden, die katholieke missionarissen als afgoderij op de brandstapel gooiden, behalve de mooiste exemplaren die zij aan de etnografische musea in Europa verkochten. „We willen de lokale kunstproductie reactiveren”, zegt Martens. „Nu exporteert de streek alleen nog maar onbewerkte boomstammen. Als het Stedelijk één tekening van een Congolese arbeider aankoopt, dan staat dat al gelijk aan enkele jaarsalarissen. Ieder mens is creatief, kunst is niet zo moeilijk.” Als de theorieën over creative economy inderdaad tot economische groei leiden, en meer zijn dan een excuus om in rijke landen elkaar met kritische kunst bezig te houden, dan kan dat nu aan de Mompoyo-rivier blijken.
avatar image
Raymond van den Boogaard

Marktpositie

Van 1991 tot 1992 studeerde Martens politicologie aan de universiteit van Nijmegen. Hij studeerde vervolgens aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Gent (1992-1993) en aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam (1993-1996). Martens behaalde een PhD in de kunsten aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Gent (2010-2015). Zijn werk was te zien in onder andere Galerie Fons Welters (Amsterdam), KW Institute for Contemporary Art (Berlijn), het Van Abbemuseum (Eindhoven) en KOW (Berlijn). Recentelijke tentoonstellingen waren o.a. de 6e Berlijn Bienniale, Berlijn (DE), de 7e Berlijn Bienniale, Berlijn, (DE)'; de 21ste Sydney Bienniale, Sydney, (AU); 9 Artists, Walker Arts Center, Minneapolis (USA); The Repatriation of the White Cube, Lusanga, (DRC).

CV

Born in Sluiskil, 1973 Lives and works in Amsterdam, Brussels and Kinshasa Education 2013 Yale World Fellow 2010-2015 Phd Research, Royal Academy of Fine Arts, Gent, Belgium 2010 ISCP, New York, United States 1999-2000 Vrije Universiteit, Brussels, Belgium 1993-1996 Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam, The Netherlands 1992-1993 Koninklijke Academie voor Schone Kunsten, Gent, Belgium 1991-1992 Political Sciences, Katholieke Universiteit, Nijmegen, The Netherlands Awards 2015 Witteveen+Bos-prijs voor Kunst+Techniek 2013 Cultuurfonds Documentaire Stipendium, Prins Bernhard Cultuur Fonds 2010 Cultuurprijs Vlaanderen 2010 Filmfonds Stimulansprijs 2010 2009 Prix Rubans Canards Solo exhibitions 2017 Sculpture Center, New York, USA 2016 Congolese Plantation Workers Art League (with the Institute for Human Activities), Middlesbrough Institute of Modern Art, UK 2015 On the Institute for Human Activities, Bergkerk Deventer, The Netherlands Produktion (with the Institute for Human Activities), Galerie nächst St. Stephan Rosemarie Schwarzwälder, Vienna, Austria A Lucky Day (with the Institute for Human Activities), KOW, Berlin, Germany The Matter of Critique (with the Institute for Human Activities), KW Institute for Contemporary Art, Berlin, Germany A new settlement (with the Institute for Human Activities), Galerie Fons Welters, Amsterdam, The Netherlands 2014 The Box, LA, US 2011 Renzo Martens, Kunsthalle Goteborg, Goteborg 2009 Episode 3, Wilkinson Gallery, London, United Kingdom 2008 Episode 3, Stedelijk Museum Bureau, Amsterdam, The Netherlands 2005 Episode 1, Vtape, Toronto, Canada 2004 Episode 1, Marres Centre for Contemporary Culture, Maastricht, The Netherlands 2003 Episode 1, Galerie Fons Welters, Amsterdam, The Netherlands 1999 Rien ne va plus, De Merodestraat, Brussels, Belgium Group exhibitions 2018 NAP, Galerie Fons Welters, Amsterdam, the Netherlands (upcoming) 2016 Bread and Roses: Artists and the Class Divide, Renzo Martens presents: Cercle d’Art des Travailleurs des Plantations Congolaises, Museum of Modern Art, Warsaw, Poland 2014 Confessions of the Imperfect, Van Abbemuseum, Eindhoven, The Netherlands Artes Mundi 6, Wales's National Museum of Art, Wales Manifesto! An Alternative History of Photography, Fotomuseum Winterthur, Switzerland Evil Clowns, Hartware MedienKunstverein, Dortmund, Germany '9 artists', MIT List Visual Arts Center, Cambridge, Massachusetts, US ‘Meer macht’, (curated by Hans den Hartog Jager), Museum de Fundatie, Zwolle, The Netherlands 19th Biennale of Sydney: ‘You Imagine What You Desire’, Sydney, Australia 2013 ‘Ghost in the system - scenarios for resistance’, 5th Moscow Biennale of Comtemporary Art, Moscow, Russia ‘Space of Exception’, Artplay, 5th Moscow Biennale of Contemporary Art, Moscow, Russia Wiels, (with the Institute for Human Activities), Brussels, Belgium ‘Either/Or’, Haus am Waldsee, Berlin, Germany and: Nikolaj Kunsthal, Copenhagen, DenmarkLubumbashi Biennale, (a project by Tate Modern) (with the Institute for Human Activities), Lubumbashi ‘9 Artists’ (with the Institute for Human Activities), Walker Art Center, Minneapolis, US Lubumbashi Biennale, (a project by Tate Modern) (with the Institute for Human Activities), Lubumbashi, Congo ‘Blijven Kijken | Ce qui nous regarde | Dropouts’, Museum M, Leuven, Belgium 2012 ‘Forget Fear’, 7th Berlin Biennial, (with the Institute for Human Activities), Berlin ‘Models for Taking Part’, (curated by Juan Gaitan), Kenderdine Art Gallery, Saskatoon ‘A Series of Navigations’, The Model, Sligo, Ireland 2011 ‘Le Peuple qui Manque’, Le Bal, Paris, France ‘Models for Taking Part’, Hart House, University of Toronto, Canada ‘Radical Ruptures’, Kunsthalle Charlottenburg, Copenhagen (with a lecture by TJ Demos on Episode 3), Denmark ‘All that Fits, the Aesthetics of Journalism’, (curated by Alfredo Cramerotti and Simon Sheikh), Quad, Derby, UK ‘A Film Cycle’, Nomas Foundation, Rome ‘Models for Taking Part’, (curated by Juan Gaitan), Presentation house Gallery, Vancouver ‘Antiphotojournalism’, (curated by Tom Keenan and Carles Guerra), Foam, Amsterdam ‘My War, Participation in an Age of Conflict’, Kingston, Canada ‘Alias’, (curated by Adam Broomberg and Oliver Chanarin), Krakow Photo Month, Krakow 2010 ‘Monumentalism— History and National Identity in Contemporary Art: Proposal for Municipal Art Acquisitions 2010’, Stedelijk Museum, Amsterdam, The Netherlands ‘Antiphotojournalism’, (curated by Carles Guerra and Thomas Keenan ), La Vireinna, Barcelona, Spain ‘Human Condition’, (curated by Adam Budak), Kunsthaus Graz, Space02, Graz, Austria ‘6th Berlin Biennale for Contemporary Art’, (curated by Katrin Rhomberg), Berlin, Germany ‘All that is solid melts into the air’, (Curated by Miguel Amado), Museu Colecção Berardo, Lisbon, Portugal ‘MyWar (Identity and Appropriation Under War Condition)’, FACT, Liverpool, UK ‘Self as disappearance’, Centre d'art contemporain, La synagogue de Delme, France ‘Morality Act III; And the moral of the story is...’, Witte de With, Rotterdam, The Netherlands 2009 ‘Recente Aanwinsten’, De Hallen, Haarlem, The Netherlands ‘Rien ne va plus’, Van Abbe Museum, Eindhoven, The Netherlands ‘Le Temps de la Fin’, Espace d'art contemporain La Tolerie, Clermont-Ferrand, France ‘Endurance (Daring Feats of Risk, Survival and Perseverance)’, Abington Art Center, Philadelphia, United States ‘Exploring the age of Repression’, Pavilion, Bucharest, Romania ‘Images Recalled’, Fotofestival Ludwigshafen, Germany ‘Until the End of the World’, AMP Gallery, Athens, Greece ‘Monunentalismus (One's History is Another's Misery)’, Autocenter, Berlin, Germany ‘Muhka Media’, Muhka, Antwerp, Belgium ‘Hors Pistes’ (filmscreening Episode 3), Centre Pompidou, Paris, France Kunstenfestivaldesarts, Brussels, Belgium 2008 ‘Matter of Fact; Aftermath (Capacete/A Gentil Carioca / Galeria Vermelho)’, Sao Paulo, Brazil Brussels Biennial, Brussels, Belgium ‘Manifesta 7; Matter of Fact (The European Biennial of Contemporary Art)’, Rovereto, Italy ‘L'Art en Europe (Experience Pommery #5)’, Domaine Pommery, Reims, France ‘Neither Either Nor Or’, Wurttembergischer Kunstverein Stuttgart, Germany ‘To Burn Oneself with Oneself: the Romantic Damage Show’, De Appel, Amsterdam, The Netherlands 2007 ‘Modern Solitude’, Galerie Fons Welters, Amsterdam, The Netherlands ‘Brave New World’, Cobra Museum, Amstelveen, The Netherlands ‘Nothing Else Matters’, Museum de Hallen, Haarlem, The Netherlands ‘Speakers’, Aeroplastics Gallery, Brussels, Belgium ‘Magazine Project’, Documenta Halle, Documenta XII, Kassel, Germany 2006 ‘A Picture of War is not War’, Wilkinson Gallery, London, United Kingdom ‘Excess’, Z'33, Hasselt, Belgium ‘An Evening with..’, Platform Garanti, Istanbul, Turkey 2005 ‘I Love Video Art’, Musee dArt Contemporain, Strassbourg, France ‘Undercurrents’, Basis Actuele Kunst (BAK), Utrecht, The Netherlands ‘Reprise’, Marres Centre for Contemporary Culture, Maastricht, The Netherlands ‘Inner and Outer Worlds’, Argos festival, Argos, Brussels, Belgium ‘Soft Target’, Basis Actuele Kunst, Utrecht, The Netherlands 2004 ‘Constructing Visions’, TENT, Rotterdam, The Netherlands ‘Mediamatic Supersalon’, Mediamatic, Amsterdam, The Netherlands ‘Plug-In’, Futura, Prague, The Czech Republic ‘Yugoslav Biennial’, Vrsac, Yugoslavia ‘Monitoring’, Kunstverein Kassel, Kassel, Germany IDFA, Amsterdam, The Netherlands 2003 ‘Urban Dramas’, De Singel, Antwerp, Belgium ‘Etablissements den Face’, Brussels, Belgium ‘Blich zum Nachbarn (Kunstfilmbiennale)’, Cologne, Germany 2002 ‘De Avonden’, De Appel, Amsterdam, The Netherlands Selected screenings, symposia and events 2014 Screening Episode 3 and conversation (on the Institute for Human Activities), CUNY Center for the Humanities, NY, US Talk, Renzo Martens: More news on the Institute for Human Activities , Staatliche Hochschule für Bildende Künste, Städelschule, Frankfurt am Main, Germany 2013 On the Institute for Human Activities, CPH:DOX, Copenhagen Nina Möntmann interviews Renzo Martens, Iaspis, Stockholm Off-site panel: Art and Media in Congo, Congo in Harlem Film Festival, New York On the Institute for Human Activities, Walker Art Center, Minneapolis On the Institute for Human Activities, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia, Madrid On the Institute for Human Activities, Hebel am Ufer, Berlin On the Institute for Human Activities, Stedelijk Museum, Amsterdam On the Institute for Human Activities, University College, London On the Institute for Human Activities, Wiels, Brussels Battles Of Images, Contemporary Image Collective (CIC), Cairo Interdisciplinary Seminar: T.J. Demos considers Episode III, Cooper Union School of Art, New York The Politics of the Social in Contemporary Art, (with the Institute for Human Activities) Tate Modern, London 2012 Registration of the Opening Seminar of the Institute for Human Activities, Closing event 7th Berlin Biennial, KunstWerke, Berlin On the Institute for Human Activities, Staedelschule, Frankfurt On the Institute for Human Activities, Yale University, New Haven 2011 Episode 3, The Thinking Eye, Kunstverein, Milan Episode 3, a conversation between Stefan Jonsson and Renzo Martens, House of Win Win, Goteborg Episode 3, A conversation between Yehoshua Simon and Renzo Martens, Israeli Center for Digital Art, Holon, Israel. Episode 1 and 3, A debate with Lieven de Cauter and Ruben de Roo, Ritz, Brussels 2010 Capitalism and the Aesthetics of Knowledge in the 21st century, Kunsthalle Athena, Athens Image Mouvement, Centre d'Art Contemporain, Geneve 12 Gestures, Screening and Discussion around Episode 3, with Mathieu Abonnenc, Betonsalon, Fondation Kadist, Paris Do We All Have Strength Enough to Endure the Misfortunes of Others?, A Conversation about Episode 3, with Jennifer Allen, Felix Ensslin, Renzo Martens, Ana Teixeira Pinto and Dieter Roelstraete, Salon Populaire, Berlin Episode 3, Screening, Liebaert Projects, Foundation for Contemporary Art, Kortrijk Episode 3, Screenings and Discussions in Kinshasa, Centre Wallonie-Bruxelles and Halle de la Gombe. Episode 3, A Screening and Conversation with Renzo Martens by T.J. Demos and Tamar Garb, Tate Modern, London Uneven Geographies, curated by T.J. Demos and Alex Farquharson, Screening and Conversation with Alfredo Cramerotti and Renzo Martens, Nottingham Contemporary, Nottingham The Hopelessness of Contemporary Art, Symposium around Episode 3, with TJ Demos, Hilde Van Gelder, Carles Guerra, Thomas Keenan, Toma Muteba Luntumbue, Renzo Martens, The Lieven Gevaert Research Centre for Photography, Leuven Eric van Lieshout, Renzo Martens and Hans de Hartog-Jager at Museum de Hallen, Haarlem 2009 ‘Hors Pistes’ (filmscreening Episode 3), Centre Pompidou, Paris, France Kunstenfestivaldesarts, Brussels, Belgium Globaliseringslezing, A Conversation with Jos de Putter and Renzo Martens, Felix Meritis, Amsterdam Episode 3, A Conversation with Jan Ritsema and Renzo Martens , Kaaitheater,Theaterfestival, Brussels Episode 3, A Conversation with Dana Linsen, Renzo Martens and Joris Luyendijk, Ketelhuis, Amsterdam The Future of Picturing the World: Filming and Imaging in a Global Era. A discussion with Lilie Chouliaraki, Max Houghton, Renzo Martens, Julian Stallabrass, London School of Economics, London Episode 3, A Conversation between JJ Charlesworth and Renzo Martens, Wilkinson Gallery, London Lost and Found at the New Museum, New York Lapdogs of the Bourgeoisie, (curated by Nav Haq and Tirdad Zolghadr), Arnolfini, Bristol Hors Pistes, and Collussions, Screenings and Debates, Centre Pompidou, Paris 2008 Episode 3, A Conversation with Marc Nash and Renzo Martens, Stedelijk Museum Bureau Amsterdam A Prior # 16, A Conversation with Els Roelandt and Renzo Martens, Koninklijke Academie voor Schone Kunsten, Gent Joris Luyendijk debat, LUX, Nijmegen IDFA (opening night film), Amsterdam, The Netherlands 2007 A Night with Renzo Martens, (curated by Krist Gruijthuijsen), Platform Garanti, Istanbul 2000 Muhka Media, Antwerp, Belgium Selected Film and Theatre Festivals 2009 CPH:Dox, Copenhagen Anasy Festival, Abu Dhabi Filmfestival, Guadalajara Leeds Filmfestival, Leeds Atlantic Mirror, Rio de Janeiro One World Filmfestival, Bukarest Prirzen Docufest, Kosovo Salem Filmfestival Tarifa African filmfestival Vermont Filmfestival Jersey Amnesty Filmfestival Doc Lounge Sweden Docpoint Helsinki International Filmfestival Guadalajara Filmfestival Malta Festival, Poznan Alkantara Festival, Lisbon 2008 Raccontare el Vero, Parma Aarhus Filmfestival African Filmfestival, Milan Bergen Filmfestival Nederlands Filmfestival, Utrecht Jerusalem Filmfestival Talinn Black Nights Filmfestival New Zealand filmfestival Planet Doc review, Warzawa Docville festival, Leuven Alba International Filmfestival Dockenama, Maputo MiradasDoc, Tenerife Rencontres Internationales du Film Documentaire, Montreal Planet Doc review, Warzawa DocHouse, London SilverDocs, Washington DC HotDocs, Toronto Thessaloniki Documentary Filmfestival, Thessaloniki Theaterfestival, Kaaitheater, Brussels Kunstenfestivaldesarts, Brussels A Sense of Belonging, Stadsschouwburg Rotterdam