Ed van der Elsken

Ed van der Elsken (1925 - 1990)

Ed van der Elsken was een Nederlandse straatfotograaf en filmmaker die bij het grote publiek bekend werd met het fotoboek Een Liefdesgeschiedenis in Saint-Germain-des-Prés (1956). Van der Elsken wordt wel beschouwd als de meest invloedrijke Nederlandse fotograaf van de 20e eeuw. Van der Elsken begon eind jaren ’40 met fotograferen en trok begin jaren ’50 net als veel tijdgenoten naar Parijs. Destijds het centrum van kunst en cultuur. In Saint-Germain-des-Prés trof Van der Elsken een groep bohemiens wier beslommeringen aan de zijlijn van de maatschappij hij van nabij vastlegde in de fotoroman Een liefdesgeschiedenis… Het boek bevat al veel kenmerken van Van der Elskens latere werk. Zijn werkterrein was de straat, en hij legde bij voorkeur excentriekelingen of mensen aan onderkant maatschappij vast. Van der Elsken had de gave om met humor en open blik contact te maken de meest uiteenlopende mensen: van de ongemakkelijke kijken tienertweeling op de Nieuwmarkt, tot een kussend verliefd stel in Marseille en de gangsters van de Yakuza in Tokio. Door deze open en directe manier van werken en wist Van der Elsken perfect de zeitgeist te vangen, waardoor zijn werk nog altijd veel aandacht krijgt. Van der Elsken had bovendien het talent om precies vast te leggen waarnaar hij op zoek was, zo nodig regisseerde hij de scene ter plekke. Van der Elsken zou dit vanaf eind jaren ’50 overal ter wereld doen. In 1959 vertrok hij op wereldreis, waarop hij onder andere Japan, de VS, Maleisië, de Filipijnen en Mexico zou bezoeken. De reis resulteerde in het boek Sweet life (1966) dat Van der Elsken geheel zelf had samengesteld. Aanvankelijk was Sweet life alleen een hit in Japan waar het aansloot op werk van Japanse tijdgenoten. Tegenwoordig wordt het stream-of-conscious boek met zwart-witfoto’s met hoog contrast als meesterwerk beschouwd en hoogtepunt in het oeuvre van Van der Elsken. Eind jaren ’60 verruilt Van der Elsken Amsterdam voor Edam en gaat hij in kleur werken. Iets dat in die tijd not done was onder fotografen. Het resulteerde in de boeken Eye Love You, Hallo! en Avonturen op het Land. Ten tijde van De ontdekking van Japan (1988) werkte hij weer in zwartwit.

Restauratie kleurendia's Ed van der Elsken
Stedelijk Museum Amsterdam - De Verliefde Camera - Ed van der Elsken
Restauratie kleurendia's Ed van der Elsken
“De video's van #EdNu gaan over de actualiteit van het werk van Ed van der Elsken: waarom is zijn werk juist nu interessant, nu we allemaal fotograaf en filmer zijn geworden en selfies maken, instagrammen, vloggen?”
Ed van der Elsken omschreef zichzelf ooit als een jager. Een fotograaf die zijn prooi verleidde en uitdaagde en precies op het juiste moment toesloeg. Maar hij was meer dan dat. Het Stedelijk Museum Amsterdam presenteerde het grootste overzicht van het fotografische en filmische werk van de Nederlandse fotograaf Ed van der Elsken (1925-1990) in vijfentwintig jaar. Een uniek figuur, Van der Elsken was bekend als straatfotograaf en wordt erkend als de belangrijkste Nederlandse fotograaf van de 20e eeuw. Stedelijk Museum Amsterdam Ed van der Elsken - Camera in Love 4 februari - 21 mei 2017

Over de kunstenaar

Out of the Ordinary - by Mario Testino
Through his work, he captured what could be seen as both ordinary and extraordinary. Certainly, for myself it was out of the ordinary. I guess it was exactly what I saw in Ed Van der Elsken’s work. He looked for the extraordinary and the world of no limits with an always curious eye.
Sin Censura, Ed Van der Elsken Catalogue, MATE 2015
Het betere camerawerk
Jan de Bont heeft er weer wat ruimte bijgekregen. Vorig jaar schonk veertien foto's van Ed van der Elsken aan het Rijksmuseum: klassiek werk uit diens beroemde fotoboeken. De foto's hingen bij De Bont in een kamer die hij de 'Dutch room' noemde. Een van de foto's is een vroegere print van 'Vali Meyers voor de spiegel', de cover van 'Een liefdesgeschiedenis in Saint-Germain-des Pres (1951), het belangrijkste boek uit de Nederlandse fotogeschiedenis. En die Nederlandse kamer was geen kwestie van heimwee, maar van de stellige overtuiging dat Ed van der Elsken een fotograaf van wereldformaat is.
Volkskrant
The Eye of Photography
Ed van der Elsken pursued a form of aesthetics, of visual truth devoid of any artifice, and a type of impudent, sensuous beauty. He was fascinated by proud, spirited eccentric characters who crossed his path.
The Eye of Photography

Marktpositie

Hoewel Ed van der Elsken al bijna 30 jaar geleden overleed, kan zijn werk op grote aandacht blijven rekenen. Zo weidde het Stedelijk Museum Amsterdam in 2017 de grote overzichtstentoonstelling Camera in Love aan het oeuvre van Van der Elsken. De tentoonstelling was een hit bij jong en oud. Conservator Hripsimé Visser zegt daarover: "Het is opvallend hoeveel jongeren echt fan zijn. In deze tijd van perfecte selfies zijn ze onder de indruk van zijn directe en ongepolijste straatfotografie. Kennelijk sluit dat weer perfect aan bij de huidige tijdgeest en is zijn werk nog altijd heel actueel." Dat Van der Elskens werk een snaar raakt bij jongeren blijkt ook uit het feit dat zijn boek Amsterdam! (1979) uitgerekend opnieuw werd uitgegeven door een Nederlands hiphop-label. Ook een crowdfundingsactie die het Nederlands Fotomuseum opzette om Van der Elskens dia-archief te redden, was een succes. In 2019 organiseert het museum de tentoonstelling Lust for Life rond het kleuren werk. Internationaal is de status van het oeuvre van Van der Elsken groot en blijft er aandacht voor zijn werk. De tentoonstelling Camera in Love reisde door naar het Musee Jeu de Paume, Parijs (2017). Daarvoor was Van der Elskens werk te zien bij Taka Ishii Gallery, Tokio (2015), Stadsarchief Amsterdam (2014), Nederlands Fotomuseum, Rotterdam (2010), The Metropolitan Museum, Tokio (2003), The Palazzina di Giardini, Modena (2002). Daarnaast wordt aantal van zijn boeken besproken in het standaardwerk The Photobook van Martin Parr.

CV Ed van der Elsken

Ed van der Elsken 1925-1990 Born in Amsterdam, died in Edam Selected solo exhibitions 2019 Lust For Life, Nederlands Fotomuseum, Rotterdam, NL 2018 Ed van der Elsken through the eyes of Jan de Bont, Rijksmuseum, Amsterdam, NL Sidewalks, the Bakery, Annet Gelink Gallery, Amsterdam, NL 2017 Camera in Love, Stedelijk Museum, Amsterdam, NL Camera in Love, Jeu de Paume, Paris, FR 2015 Me and You: Mario Testino and Ed van der Elsken, with Mario Testino, Annet Gelink Gallery, Amsterdam, NL Johan and Ed, with Johan van der Keuken, Annet Gelink Gallery, Amsterdam, NL Sin Censura, MATE, Lima, PE Ed van der Elsken fotografeert het Philips Natlab, Van Abbemuseum, Eindhoven, NL Love on the Left Bank, Taka Ishii Gallery, Tokyo, JP Cuckoo, with Johannes Schwartz, Annet Gelink Gallery, Amsterdam, NL 2014 Color & Motion, with Robby Müller, Annet Gelink Gallery, Amsterdam, NL Imprimés, Le Point du Jour, Cherbourg-Octeville, FR Hit & Run. Ed van der Elsken fotografeert het Philips Natlab, Museum Boerhaave, Leiden, NL Love on the Left Eye, with Nobuyoshi Araki, Ed van der Elsken Archives, Amsterdam, NL Amsterdam! Ed van der Elsken, Stadsarchief, Amsterdam, NL Love on the Left Bank, Fotomuseum, Antwerpen, BE 2013 Love on the Left Bank, Galerie VU, Paris, FR 2012 LOOK.ED!, Annet Gelink Gallery, selected by Rineke Dijkstra, Marlene Dumas, Marijke van Warmerdam, curated by Jhim Lamoree, Annet Gelink Gallery, Amsterdam, NL (with publication) 2010 Tokyo Symphony, Nederlands Fotomuseum, Rotterdam, NL 2009 Het Waterlooplein, Double exhibition with Lo Andela, NFTA, Amsterdam, NL My Amsterdam, Mireille Mosler Ltd., New York, New York, USA 2008 Amsterdam!, f 5,6 galerie für fotografie, München, DE 2005 Summer Show, Annet Gelink Gallery, Amsterdam, NL My Amsterdam, Foam Amsterdam (curated by Martin Parr), NL Eye for Cats, Het Kattenkabinet, Amsterdam, NL Love on the Left Bank, Museum of Art, Kochi, IN 2004 Bagara, De Hallen, Haarlem, NL 2003 Love on the Left Bank, Metropolitan Museum Tokyo, JP Adventures in the Countryside, Edam, NL 2002 Ed van der Elsken, Galleria Carla Sozzani, Milano, IT Long Live Me! Palazzina di Giardini, Modena, IT 2001 Eye love you, Centre Cultural de la Fundacio "la Caixa", Barcelona; De Beyerd, Breda, NL Ed van der Elsken, Photographers' Gallery, London, UK 2000 Show who you are, Annet Gelink Gallery, Amsterdam, NL Ed van der Elsken: Sweet Life. Fotografie + Film 1949-1990, Kunstmuseum, Wolfsburg, DE 1999 L'Amour, Galerie Agathe Gaillard, Paris, FR 1997 Ed van der Elsken: Hong Kong, Nederlands Foto Instituut, Rotterdam, NL 1996 Love on the Left Bank, Paris 1950-1954, Photographer's Gallery, London, UK Ed van der Elsken, L`Amour! Foto`s 1950 - 1990, Kunsthal Rotterdam, NL Ed van der Elsken, Entre film et photos, Institut Néerlandais, Paris, FR 1994 Ed van der Elsken in kleur, Bloom Gallery Amsterdam, NL Das Paris der fünfziger Jahre, Frankfurter Kunstverein, Frankfurt, DE 1993 Howard Greenberg Gallery, New York, New York, USA Autoportrait, Citroën Galerie, Amsterdam, NL 1991 Ed van der Elsken, Once Upon a Time, foto`s 1950-1990: Stedelijk Museum, Amsterdam, Bunkamura Gallery, Tokyo, JP (1993), Daimaru department store, Osaka (1993), Fotomuseum Winterthur (1994) Galerie Agathe Gaillard, Paris, FR 1988/89 De andere kant van Japan. Foto’s van Ed van der Elsken 1959-1960, Rijksmuseum voor Volkenkunde, Leiden, NL 1988-89 De Ontdekking van Japan. Foto’s van Ed van der Elsken 1961-1988, Canon Image Centre, Amsterdam, NL Stedelijk Museum, Amsterdam, NL (exhibition on the occasion of de David Roëll Award 1989) 1987 Canon Rotown Gallery, Rotterdam Jong Nederland, Canon Photo Gallery, Amsterdam, NL 1986/87 Exhibition on Paris and Saint-Germain-des-Prés Tours Japan 1986 Une histoire d’amour à Saint-Germain-des Prés (mois de la Photo 1986), Institut Néerlandais, Paris, FR L'Amour a Saint Germain des Prés, Printemps, Tokyo, JP 1984 Amsterdam?, Amsterdam Historical Museum, Amsterdam, NL 1983/84 Een liefdesgeschiedenis in Saint Germain des Prés, Stedelijk Museum, Amsterdam, NL 1981 Parijs in de jaren Vijftig, Cultureel Centrum De Beyerd, Breda, NL Paris of the Fifties, Canon Photo Gallery, Amsterdam, NL 1979 Van der Elsken’s Amsterdam, Amsterdam’s Historical Museum, Amsterdam, NL 1977 Eye Love You, Stedelijk Museum, Amsterdam, NL 1968 Sweet Life, De Vishal, Haarlem, NL 1966 Hee... zie je dat, Stedelijk Museum, Amsterdam, NL 1960 Foto’s van Ed van der Elsken, Waag, Nijmegen, NL 1959 Foto’s van Ed van der Elsken. De Zonnehof, Amersfoort, NL Foto’s Ed. van der Elsken. Groninger Museum voor stad en Lande, Groningen, NL Cultureel Centrum De Meyerd, Breda, NL Ed van der Elsken. Leven om te fotograferen (Projection of colour slides of a visit to the African interior), Stedelijk Museum, Schiedam, NL 1956 ‘t Venster, Rotterdam, NL Canteen Steendrukkerij De Jong en Co: Ed van der Elsken, Hilversum, NL 1955 Walker Art Center, Minneapolis, US (photographs of Saint’Germain-des-Près) Art Institute, Chicago, US (photographs of Saint’Germain-des-Près) Selected group exhibitions 2018 Photo Miyota, Asama International Photo Festival, Japan Hugo Claus, con amore, BOZAR, Brussels, BE 2015 FRAMING FOLK, Adventures in the Countryside, Fotomuseum Den Haag, Den Haag, NL The Avant-Garde Won’t Give Up: COBRA and It’s Legacy, Blum & Poe Gallery, Los Angeles, California, USA 2014 Imprimes, Centre d’art Editeur, Paris, FR Ordinary Freaks, Kunstlerhaus KM, Graz, AT Punctum. Reflections on Photography, Salzburger Kunstverein, Salzburg, AT Modern Times, Rijksmuseum, Amsterdam, NL How far how near, Stedelijk Museum, Amsterdam, NL 2013 De Grote Kunstshow, Stadsschouwburg, Amsterdam, NL Wit, Nederlands Fotomuseum, Rotterdam, NL From Holland with Love / Liefde in beeld en liefde voor het beeld, Nederlands Fotomuseum, NL 2012 The Traveler – A visual journey by Alexander Ramselaar, TENT, Rotterdam, NL 2009 Places To Be. New York – Shanghai – Tel Aviv – Texas – Zagreb, video program The Bakery, Annet Gelink Gallery, Amsterdam, NL 2008 Amsterdam, Galerie für fotografie f5,6, München,DE Faces. Portraits in the XXth century photography, curated by Walter Guadagnini and Francesco Zanot, LUCCAdigitalPHOTOfest, Lucca, IT 2007 Colour before color, curated by Martin Parr, Hasted Hunt gallery, New York, New York, USA Mapping the city, Stedelijk Museum, Amsterdam, NL Sixties!, Haags Gemeentemuseum, Den Haag, NL 2006 In the Face of History: European Photographers in the 20th Century, Barbican Art Gallery, London, UK 2004 Foto's van Vijftig, Stedelijk Museum De Lakenhal, Leiden, Netherlands, NL 2003 Summer Show, film and video programme, Annet Gelink Gallery, Amsterdam, NL Apres la fin de l'art, Musee Art Moderne, St.Etienne, FR 2002 A'dam and Eve, On sex, tolerance and other dependencies Stichting de Appel, Amsterdam, NL Trottoirs - Side Walks, Chantal Crousel, Paris, FR 2001 We set off in high spirits', curated by Inez van Lamsweerde and Vinoodh Matadin, Matthew Marks Gallery, New York, New York, USA Modena per La Fotografia 2001, Galleria Civica, Modena, IT 1997 Documenta X, Kassel, DE 1990 Col.Lecció x Col.Lecció. Un recorregut per la forografia europea, Palau Robert, Barcelona, ES 1989 De verbeelding (self-portraits of Dutch Photographers), Amsterdam, NL 1989/90 Foto in omslag (travelling exhibition), De Zonnehof, Amersfoort, NL 1988 Canon Image Centre (photocopies od the book Elsken: Japan 1959.1960), Amsterdam, NL Fotografie in de zomer, Cultureel Centrum De Beyerd, Breda, NL Roots & Turns. 20th Century Photography in The Netherlands, Sarah Campbell Blaffer Gallery, Houston, US 1987 Naakt voor de camera, 1840-1987, De Meervaart, Amsterdam, NL 1986 Het fotoboek. 4 Nederlandse Fotografen en Parijs. (Foto ’86), Nieuwe Kerk, Amsterdam, NL 1985 Amsterdam 1950-1959 20 fotografen, Gemeente-archief, Amsterdam, NL 1983 Fotografie in Nederland, Uitleenzaal Stichting Beeldende Kunst SBK, Amsterdam, NL 1982/83 De omroep in Nederland, Rijksmuseum, Amsterdam, NL 1982 Veranderingen in de fotojournalistiek 1960-’80, Stedelijk Museum, Amsterdam, NL 1981 De stad in zwart/wit, Museum Fodor, Amsterdam, NL Het Portret, Qbus, Lisse 1980 Het Portret, Canon Photo Gallery, Amsterdam, NL 1979 Aktie, werkelijkheid en fictie in de kunst van de jaren zestig in Nederland, Museum Boymans-van Beuningen, Rotterdam, NL Foto 20-40, Gemeente Museum, The Hague, NL Aktie, werkelijkheid en fictie in de kunst van de jaren zestig in Nederland, Museum Boijmans van Beuningen, Rotterdam, NL 1978 Fotografie in Nederland, Stedelijk Museum, Amsterdam, NL 1977 Foto’s voor de Stad, Amsterdam’s Historical Museum, Amsterdam, NL 1973 5 Masters of European Photography, The Photographer's Gallery, London, UK Groepsfoto (GKf), Stedelijk Museum, Amsterdam, NL 1971 De Vrouw, Anwerp, BE 1967 The Cameras as Witness (expo’67), Montreal, CA 1960 Stedelijk Museum, Amsterdam, NL (Photographs of the museums own collection) 1958 Foto’s GKf, Prentenkabinet Rijksuniversiteit Leiden, Leiden, NL 1957/58 Fotografie als uitdrukkingsmiddel (travelling exhibition), Stedelijk Van Abbe Museum, Eindhoven, NL 1955 The Family of Man, Museum of Modern Art, New York, New York, USA 1954/55 Subjective Fotografie 2, Staatliche Schule für Kunst und Handwerk, Saarbrücken, DU 1953 Post-war European Photography, Museum of Modern Art, New York, New York, USA Nederlandse Fotografie 1953, Kunstzaken, Maastricht, NL Bibiothèque nationale, Paris Collections Stedelijk Museum, Amsterdam, NL Collection of La Salle National Bank, Chicago, USA Rijksdienst Beeldende Kunst, Den Haag, NL Modern Art Museum, Kawasaki, JP The Museum of Modern Art, New York, US Bibliotheque Nationale, Paris, FR Prentenkabinet, Universiteit Leiden, Leiden, NL Rijksmuseum, Amsterdam, NL Fotomuseum Den Haag, NL Nederlands Fotomuseum, Rotterdam, NL Museum Voorlinden, Wassenaar, NL Joods Historisch Museum, Amsterdam, NL AMC Collection, NL The Art Institue of Chicago, Chicago, USA Museo Reina Sofia, Madrid, ES