11 september 2026, Flor Linckens
Ralf Brueck en de rekbaarheid van de werkelijkheid
Contour Gallery in Rotterdam presenteert vanaf 11 september ‘The Built and the Grown’, een solotentoonstelling van Ralf Brueck, die in zijn praktijk laat zien hoe rekbaar een fotografisch beeld eigenlijk is. Want wat gebeurt er wanneer een fotograaf de werkelijkheid niet als eindpunt beschouwt, maar als materiaal om verder mee te werken? De Duitse kunstenaar fotografeert landschappen, architectuur en natuurlijke fenomenen, maar gebruikt die opnames vervolgens vooral als vertrekpunt voor zijn uiteindelijke werken. Zo ontstaat er in feite een nieuwe, zelfstandige werkelijkheid. Brueck ontleedt, spiegelt, vervormt, herhaalt en verschuift net zo lang tot er beelden ontstaan waarin de oorspronkelijke wereld nog wel herkenbaar is, maar niet meer helemaal lijkt te kloppen. Soms is nauwelijks nog vast te stellen waar de opname ophoudt en de constructie begint.
Dat spanningsveld is interessant. Fotografie heeft altijd een bijzondere relatie gehad met de werkelijkheid: een foto lijkt immers te suggereren dat iets daadwerkelijk voor de camera heeft plaatsgevonden, ook al kan het beeld een buitengewoon vertekend deel van de waarheid laten zien dat bijvoorbeeld speelt met het referentiekader van de kijker. Brueck gebruikt dat inherente vertrouwen als materiaal. Hij is niet alleen geïnteresseerd in wat hij technisch met een foto kan doen, maar vooral ook in de verwachtingen die we van fotografie hebben. Hoe snel nemen we eigenlijk aan dat wat we op een foto zien ook op die manier heeft bestaan? Brueck onderzoekt wat er visueel en conceptueel mogelijk wordt zodra we accepteren dat een foto nooit simpelweg samenvalt met de werkelijkheid.
De kunstenaar fotografeert bestaande plekken en onderwerpen (analoog, maar ook digitaal) en bewerkt zijn beelden vervolgens digitaal. Soms vrij subtiel, soms zo ingrijpend dat ruimtes zich eindeloos lijken te herhalen, kleuren zijn veranderd of landschappen haast buitenaards ogen. Het resultaat is niet zozeer een vervalste werkelijkheid als wel een nieuw beeld met een eigen logica. In Contour Gallery zie je twee reeksen van zijn hand: ‘Deconstruction’ en ‘Synthese’.
De eerste serie gaat vooral over architectuur en ruimtes die door mensen zijn geconstrueerd. Zo fotografeerde Brueck voor deze reeks onder meer vergaderruimtes in het hoofdkantoor van de Verenigde Naties in New York. Hij haalt elementen uit deze ruimtes uit hun oorspronkelijke context en zet ze vervolgens op een andere manier weer in elkaar. Denk aan het verdubbelen, spiegelen of herhalen van elementen uit een interieur, maar ook minimaler, zoals het spelen met perspectief en kadrering om op die manier twijfel zaaien over waar we precies naar kijken. Sommige ruimtes krijgen daardoor bijna iets abstracts.
In de tentoonstelling zie je bijvoorbeeld het werk ‘Columbus Module ISS’ (2015) uit de serie ‘Deconstruction’. Daarvoor legde Brueck een trainingsmodel van het Europese ruimtelaboratorium vast. Maar je kijkt hier wederom niet naar de “werkelijkheid”: de fotograaf koos een centraal standpunt en verdubbelde vervolgens delen van het interieur. Daarom zie je achter de opening van de module, in het midden van het beeld, steeds een volgende, identieke ruimte verschijnen. Er ontstaat op die manier een lange tunnel, als droste-effect richting een verdwijnpunt dat in werkelijkheid niet bestaat. De fotografische ruimte gehoorzaamt zo niet langer aan dezelfde wetten als de fysieke ruimte. Maar het interessante is dat het beeld er desondanks overtuigend genoeg uitziet voor je brein om die onmogelijkheid (tenminste even) te accepteren.
In zijn recentere serie ‘Synthese’, waaraan Brueck sinds 2019 werkt, verschuift zijn aandacht juist naar de natuurlijke wereld: landschappen, geologische formaties, wolken en planten. Ook deze onderwerpen zet hij digitaal naar zijn hand en hij speelt daarbij met de spanning tussen het natuurlijke en het kunstmatige. Voor het werk ‘Ok, Coral’ (2019) kleurt hij bijvoorbeeld een grot lichtroze, waardoor de stalagmieten bijna iets eetbaars krijgen, als een suikerspin. Andere landschappen lijken op het eerste gezicht geloofwaardig, en ogen pas na langer kijken vreemd. Waar Brueck voor ‘Deconstruction’ bestaande structuren uit elkaar lijkt te trekken, lijkt hij voor ‘Synthese’ eerder nieuwe werelden op te bouwen.
De titel van de tentoonstelling in Contour Gallery, ’The Built and the Grown’, verwijst naar twee werelden die in Bruecks praktijk steeds dichter bij elkaar komen te liggen. Een gebouw is door mensen ontworpen en geconstrueerd en een grot of boom is organisch gegroeid, maar eenmaal gefotografeerd bestaan ze uit hetzelfde materiaal: beeldinformatie die systematisch opnieuw kan worden georganiseerd. En in een tijd waarin AI steeds overtuigender beelden produceert die nooit voor een camera hebben bestaan, zijn de vragen waar Brueck zich al decennialang mee bezighoudt eigenlijk alleen maar urgenter geworden.
Ralf Brueck werd in 1966 geboren in Düsseldorf, waar hij tot op heden woont en werkt. Hij studeerde aan de Kunstakademie Düsseldorf, eerst onder het beroemde fotografenduo Bernd en Hilla Becher en later bij de invloedrijke kunstenaar Thomas Ruff, bij wie hij in 2002 Meisterschüler (masterstudent) was. Daarmee behoort hij tot een jongere generatie van de Düsseldorfer Fotoschule, waartoe ook fotografen als Andreas Gursky, Candida Höfer en Thomas Struth worden gerekend. Tegelijkertijd zocht hij al vroeg naar manieren om zich los te maken van die traditie. Na zijn afstuderen rondde hij residenties af in steden als Florence, Espoo (Finland) en Chongqing (China). Het werk van Brueck was onder andere te zien in het NRW-Forum, Museum Kunstpalast in Düsseldorf, Museum Ratingen, Stadtmuseum Düsseldorf, het Rheinisches Landesmuseum Bonn, Kunstsammlungen Chemnitz, Kunsthalle Düsseldorf, het Goethe-Institut Helsinki, het Lianzhou Museum of Photography Guangzhou, het Austin Center for Photography en DongGang International Photo Festival in Korea. Het is opgenomen in de collecties van Museum Ratingen, Stadtmuseum Düsseldorf, Museum Chemnitz, de Candida Höfer Collection en de Thomas Ruff Collection.
