06 july 2026, Flor Linckens
Laatste kans: Katinka Lampe en een zachte manier van kijken
Galerie Ron Mandos in Amsterdam presenteert tot en met 12 juli de tentoonstelling ‘Zacht’ van Katinka Lampe. De Rotterdamse kunstenaar toont hierin een nieuwe reeks schilderijen waarin ze haar vertrouwde uitgangspunt, het portret, oprekt en fundamenteel bevraagt.
Tip: op zondag 12 juli (13.45–15.00 uur) sluiten Katinka Lampe, schrijver en journalist Lena Bril en moderator Cathelijne Blok de tentoonstelling ‘Zacht’ af met een speciale RM Sunday Session, waarin het drietal in gesprek gaat over de thema's van de expositie. Schrijf je hier in.
Lampe staat bekend om haar expressionistische portretten, maar haar schilderijen vormen geen psychologisch portretten. Haar werkproces begint met het fotograferen van haar modellen. Zij poseren niet als zichzelf, maar spelen een rol die de kunstenaar hen toewijst. De resulterende foto’s worden digitaal bewerkt en samengevoegd tot er een soort gefilterde, geconstrueerde ‘tussenwerkelijkheid’ ontstaat. Daarin zijn gelijkenis en persoonlijke kenmerken ondergeschikt aan betekenis en symboliek. Vervolgens vertaalt Lampe deze subjectieve werkelijkheid naar olieverf, uitgevoerd in haar direct herkenbare stijl en aangevuld met abstracte, monochrome kleurvlakken. Het is een proces waarin ze speelt met realisme en vervreemding, waardoor er een bepaalde spanning in het beeld ontstaat.
Haar personages ontstijgen op die manier hun individualiteit en vormen daarmee nooit het directe onderwerp van het beeld. Deze schilderijen nodigen je niet uit om de geportretteerde te doorgronden, maar om na te denken over de manieren waarop we kijken, interpreteren en betekenis toekennen. Lampe speelt zo met de historische en culturele conventies van het portret en gebruikt het genre om grotere vragen te stellen over identiteit, beeldvorming, menselijke verhoudingen, gender, ouder worden en de mogelijkheid dat meerdere waarheden naast elkaar kunnen bestaan. Inspiratie vindt ze onder meer in het nieuws, onze hedendaagse beeldcultuur, modefotografie en het werk van de oude meesters. Lampe nodigt haar kijkers uit om hun eigen interpretaties te verbinden aan de werken, om zelf na te denken over de actuele thema’s die er achter schuilgaan.
Voor haar nieuwste werken, die nu te zien zijn in Galerie Ron Mandos, verschuiven haar personages soms even naar de achtergrond. Sommige figuren verdwijnen (gedeeltelijk) in de schaduw en geven zichzelf niet meteen prijs.
Katinka: "Voor mijn nieuwe serie heb ik de schilderijen van de oude meesters aandachtig bestudeerd, en dan met name de figuren op de achtergrond. Ik vroeg me af: kunnen we die achtergrond net zo fundamenteel beschouwen als de centrale figuur, in plaats van steeds alleen degene in het middelpunt te vieren?”
In andere schilderijen ontbreekt de mens zelfs volledig en speelt juist die afwezigheid een belangrijke rol. In een groot werk van ruim 5 meter breed zien we een lange rij jurken, gebaseerd op historische kledingstukken uit de collectie van Museum Rotterdam. Zonder een lichaam af te beelden weet Lampe zo toch de mensen te vangen die deze jurken ooit droegen.
In sommige van deze nieuwe werken delen voor het eerst meerdere personen een compositie. Lampe wilde narratieve verbanden lang vermijden, maar laat hier nu ruimte voor onderlinge relaties, een gedeelde aanwezigheid en verdeelde aandacht. Dat levert geen statige groepsportretten op, maar chaotische en dynamische schilderijen. Andere portretten aan de wand zijn juist verstild en introspectief, soms sterk ingezoomd dat alleen details van hun gezicht zichtbaar blijven.
De blik van de kijker wordt in deze nieuwe werken van Lampe niet langer vanzelfsprekend naar een centraal personage geleid. Zo ontstaat er een tentoonstelling die niet alleen gaat over wat we zien, maar ook over de manier waarop we naar elkaar (en onszelf) kijken, hoe onze blik wordt gestuurd en de betekenis die we toekennen aan wie er wel of niet op de voorgrond staat.
Katinka Lampe werd in 1963 geboren in Tilburg en studeerde aan Academie St. Joost in ’s-Hertogenbosch. Tegenwoordig woont en werkt de kunstenaar in Rotterdam. Haar werk was onder meer te zien in het Singer Laren, Kunstmuseum Den Haag, Museum Arnhem, Chabot Museum Rotterdam en het Sinebrychoff Art Museum in Helsinki. Het maakt deel uit van de collecties van Museum Arnhem, Museum MORE, SCHUNCK, Museum Van Loon, de AkzoNobel Art Foundation, De Nederlandsche Bank, het CNAP in Parijs, 21C Museum Hotels en het AmorePacific Museum of Art in Seoul.
