16 june 2026, Wouter van den Eijkel
The Intuitive Alphabet: Erik de Bree bij Torch Gallery
Een paar maanden na zijn vorige tentoonstelling bij Torch werd Erik de Bree gedwongen om voorlopig een punt te zetten achter het werken met behang. De afgelopen 4 jaar werkte hij aan een nieuwe serie met als basismateriaal houten kinderpuzzels en kunsthars. Er ging een wereld voor hem open. Iedere week ontdekt De Bree nog nieuwe mogelijkheden. Het eerste overzicht van de nieuwe werkwijze heet The Intuitive Alphabet en is nog tot en met 11 juli te zien bij Torch Gallery in Amsterdam.
‘Het zijn tien shoppers vol’, zegt Erik de Bree voor een berg houten puzzelstukjes voorin de galerie. ‘Ik had de berg eigenlijk iets groter verwacht.’ Begrijpelijk, want het aantal puzzels dat De Bree voor de berg nodig had, moet in de honderden lopen. De grote puzzelstukken voor peuters zijn het restmateriaal. De Bree gebruikte het blad waar de stukken ingelegd worden voor zijn show The Intuitive Alphabet.
Net als bij zijn vorige serie, de Soviet Series die hij eind 2021 bij Torch exposeerde, krijgt De Bree de materialen aangeleverd uit een netwerk van familie, vrienden en bekenden. Voor de werken uit de serie The Intuitive Alphabet kreeg hij onder meer alle incomplete puzzels van kringloopwinkels door heel Nederland, die waren toch al onverkoopbaar.
Voor de Soviet Series had hij een contact in Oekraïne die hem de USSR-behangsels opstuurde. De Russische invasie van Oekraïne, nog geen drie maanden later, betekende het voorlopige einde van de serie. De Bree: ‘De vrouw die voor mij het behang aankocht in Oekraïne vluchtte via Polen naar Nederland. Zonder dat de werken waren veranderd was de context van die serie veranderd en daarmee de betekenis. Het voelde niet goed meer om er mee door te gaan.’
Daarmee kwam er een abrupt einde aan een periode van tien jaar waarin De Bree met behang werkte. Hoe begrijpelijk ook, het is opmerkelijk dat een apolitiek of nostalgisch onderwerp als behang ineens een politieke lading kan krijgen. In die tijd was hij al begonnen met het verzamelen van ander uiterst huiselijk materiaal: puzzels en ministek. Met dat laatste materiaal hoopt hij in de toekomst iets te gaan doen.
Erik de Bree, The Intuitive Alphabet, Torch Gallery
Basismateriaal
Het basismateriaal mag dan anders zijn, toch is veel hetzelfde gebleven. Bij de Soviet Series sneed De Bree al lagen behang weg waardoor er doorkijkjes en negatieve ruimtes ontstonden. Bij de puzzelsjablonen zijn de negatieve ruimtes al voorgezaagd.
Dat wil overigens niet zeggen dat het maken een compositie niet tijdrovend is. De puzzels hebben doorgaans niet dezelfde dikte, houtsoort of -kleur, dus veel van het werk zit in het vinden en sorteren van complementaire puzzels. ‘De puzzels verzaag en verlijm ik vervolgens. In ieder werk zitten wel acht tot tien puzzels verwerkt. Dat doe ik op zo’n manier dat het lijkt alsof ze door een randomizer zijn gehaald.’
De verlijmde puzzelstukken lijken inderdaad lukraak tegen elkaar aangezet en verlijmd, waardoor de meest wonderlijke vormen en patronen ontstaan. Die vormen zijn opgevuld met gekleurde kunsthars. Daarna volgt een lang proces van afschuren, kleuren en polijsten. Vaak zet De Bree de outline aan in zwart of een contrastkleur. Een aantal werken heeft een gepolijste bovenlaag, waardoor de werken glimmen, andere hebben juist een matte afwerking.
‘Als ik mensen vraag wat ze zien, zeggen ze geregeld dat ze iets herkennen. Vaak zijn dat de vormen, maar ze weten nooit precies waarnaar ze kijken’, verklaart De Bree de titel van de tentoonstelling. ‘Als ik dan vertel dat het om inlegpuzzels gaat, valt het kwartje.’
Erik de Bree, The Intuitive Alphabet, Torch GalleryBij de Soviet Series speelde iets soortgelijks: ‘We hebben werken uit die serie nog laten zien op de PAN, daar kwamen veel Russische expats. Aanvankelijk waren ze blij dat ze iets direct herkenden uit hun jeugd. Sommigen wilden zelfs een werk aankopen, maar zagen daar later toch van af. Zo leuk was die jeugd niet geweest. Het interessante was dat iets alledaags als een behang zoveel lading kan hebben.’
Aanvankelijk vulde De Bree de gaten in de puzzelsjablonen op met gekleurd gips. ‘Ik had een werk opgevuld met gips, dat werkt niet goed en toen besloot ik giethars te proberen en dat pakt goed uit. Daarmee bleek je van alles te kunnen doen.’ Het betekende dat De Bree zijn materiaalkennis moest bijspijkeren.
‘Ik heb eindeloos filmpjes gekeken op YouTube van vrouwen die broches met dat spul maken. Ook kwam ik in die tijd toevallig in het atelier van Dirk Salz in Düsseldorf. Hij werkt ook met giethars. Dan zie je ook vanuit een andere invalshoek wat er allemaal mogelijk is met dat materiaal. Nog wat later kwam ik in contact met een laborant van een gietvloerenbedrijf, die legde me uit hoe harsen op moleculair niveau werken, daardoor kreeg ik scheikundige know-how.’
Voor het verzagen en verlijmen van de puzzels, verruilde De Bree de schaar voor de bovenfrees. Een meubelmaker bracht hem de basics bij, waarna De Bree het gebruik van de frees naar zijn hand zette. Hij begon zijn composities aan te vullen met ‘tekeningen’ die hij met de frees maakte.
De Bree verwacht nog lange tijd voort te kunnen met The Intuitive Alphabet en zijn nieuwe werkwijze. Het is een onontgonnen gebied, legt De Bree uit. ‘Iedere week vind ik wel weer nieuwe dingen uit.’ De aanleiding kan van alles zijn. Zo zag hij onlangs een marmervloer en dacht: zou je marmer na kunnen doen? Gewoon om het te kunnen.’ Dat is nog iets dat niet is veranderd bij De Bree: het maakplezier. En dat spat van de werken af.
Erik de Bree, The Intuitive Alphabet, Torch Gallery