17 october 2025, Wouter van den Eijkel
Secret Door: Sara van Vliet en Jan van der Ploeg bij Yellow Gallery
De tentoonstelling is op afspraak te bezoeken.
“Als jij hem koopt, is dit beeld van jou”, zegt galeriehouder Jantien Herfst over muurschildering 567 die Jan van der Ploeg (Amsterdam, 1959) speciaal maakte voor Yellow Gallery. “Deze muur wordt dan gewit en de voorstelling wordt bij jou thuis aangebracht. Ook als je verhuist, mag je de muur witten en dan komt Jan hem in je nieuwe huis opnieuw maken.”
Het is een prikkelend idee: een uniek werk dat wordt afgebroken en weer wordt aangebracht als je verhuist of wanneer het van eigenaar wisselt. Het roept direct tal van vragen op over authenticiteit. Immers, als je een werk opnieuw laat uitvoeren, is het dan nog wel hetzelfde werk? Of: stel, Van der Ploeg stuurt een assistent om het werk aan te brengen, net als Sol LeWitt deed, is het dan nog een Van der Ploeg? Wat als je de wandtekening mist en niet wilt wachten en besluit het zelf te doen, is er dan sprake van plagiaat?
Er is nog iets interessants aan een muurschildering. Het is namelijk een andere overweging dan wanneer je een schilderij koopt. Dat kan je eenvoudig van de muur halen als je erop bent uitgekeken. Een wandschildering is (semi)permanent. Prettige bijkomstigheid: Yellow Gallery is niet gevestigd in een white cube, maar in een prachtig woonhuis, Het Kasteeltje in de volksmond, waardoor je je kan voorstellen hoe het er in een vergelijkbare setting uit zou zien.
Dat geldt ook voor de kleinere werken van Van der Ploeg en de doeken van zijn veel jongere mede exposant Sara van der Meer. Doordat de werken dicht bij een raam hangen of boven een lakenkist of een schouw, is de keuze eenvoudiger te maken.
Jan van der Ploeg, Untitled (No. 1627) 2025, Yellow Gallery
De bekendste onbekende kunstenaar
Als er een prijs zou zijn voor de bekendste onbekende kunstenaar dan zou Van der Ploeg ongetwijfeld een goede kans maken (al is Tom Claassen van de groep olifanten langs de A6 bij Almere een geduchte tegenstander in dezen), want iedereen kent een werk van hem, maar zou moeite hebben om zijn naam eraan te verbinden. Net als Claassen werkt Van der Ploeg veel in de openbare ruimte en in publieke gebouwen. Zijn bekendste werk vind je aan het Korte Voorhout in Den Haag. Het is het veelkleurige hekwerk van het Ministerie van Financiën. Van der Ploeg woont en werkt in Amsterdam, maar groeide deels op in Leiden. Net als de meeste Leidenaars kent hij Het Kasteeltje en vond het bijzonder om speciaal voor die plek een werk te maken.
Trouwens, een tripje naar Den Haag hoeft niet eens, want over het hele land zijn werken van Van der Ploeg te vinden. Zo beschilderde hij de fietsenstalling het Nijmeegse poppodium Doornroosje – het interieur en het exterieur -, hebben alle wanden van het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam een patroon van hem, daar maakte hij ook de 35 meter lange rode gang in Museum Boijmans van Beuningen, en in Heerlen gaf hij Schunk zijn bekende kleurstellingen.
Muurschildering 567
Terug naar muurschildering 567 in Leiden. We zien een lichtblauw vlak met daarop drie typische Van der Ploeg vormen, met aan de onderkant een punt en aan de bovenkant een halve cirkel.
De punt van de vorm is zo scherp en de halve cirkel zo perfect rond dat je verwacht dat Van der Ploeg met sjablonen werkt, maar niet is minder waar. “Het is meten, meten en nog eens meten en afplakken met schildertape.” Al voor de zomer ontving zij en haar partner een ontwerp van Van der Ploeg. Volgens het concept zou de achtergrond kobaltkleurig worden, maar toen Van der Ploeg begin september naar Leiden kwam om de wandschildering aan te brengen, liet hij dat idee los. Het donkerblauw zou te overheersend worden op een bewolkte dag met weinig natuurlijk licht.
De een ziet er een druppel in, de ander een snavel. Van der Ploeg geeft geen toelichting op zijn werk en laat de interpretatie ervan bij de kijker, vertelt Herfst. ‘Mensen vinden het werk van Jan prachtig of ze kunnen er niks mee. Abstract werk blijft controversieel’.
Sara van Vliet, BTS, 2025, Yellow Gallery
BTS
Bezoekers die het werk van Van der Ploeg niet aantrekkelijk vinden, hebben doorgaans wel interesse in dat van Sara van Vliet. Deze jonge kunstenaar rondde 3 jaar geleden de HKU. Daar viel haar werk viel op vanwege het dynamische samenspel tussen de natuur en de door de mens vormgegeven omgeving. Zo combineerde ze bijvoorbeeld kleurige wilde bloemen met een industriële achtergrond. Momenteel studeert Van Vliet aan het Groningse Frank Mohr Institute.
In het recent werk BTS verlegt ze haar aandacht naar de verschillende fases van het leven van bloemen. Het werk weerspiegelt haar interesse in de continuïteit en vergankelijkheid van de natuur en daagt de kijker uit om de grenzen tussen gecultiveerde en wilde ruimtes te heroverwegen.
Daar slaagt ze wonderwel in in een ander titelloos werk door de manier waarop ze de impastoverf aanbrengt. Op een dun opgezette achtergrond zijn de bloemen heel dik aangebracht waardoor ze bijna tastbaar worden voor de kijker. Tegelijk herinneren de dun geschilderde schaduwen van de planten aan de ontembare kracht van de natuur.
