06 february 2024, Indra Devriendt
Een gesprek met een engel
Valgerður Sigurðardóttir verbeeldt herinneringen. We bestaan door ons verhaal, ons verleden, maar we onthouden slechts flarden. Bijkomend heeft iedereen een eigen beleving en interpretatie van gebeurtenissen. Sigurðardóttir probeert met haar werk grip te krijgen op wat we weten. Haar beelden suggereren dat er veel meer is dan de zichtbare werkelijkheid.
Het werk van de in Antwerpen wonende en werkende kunstenaar Sigurðardóttir toont vertrouwde taferelen en handelingen. We zien mensen, dieren en objecten die verwijzen naar haar leefwereld. “Deze beelden komen spontaan”, zegt ze. “Ik laat mijn gedachten de vrije loop gaan.” Het gaat onder meer over haar jeugd, de geboorte en het opgroeien van haar dochtertje, het moederschap en verlies van haar vader. Sigurðardóttir toont veel tekeningen in houtskool en oliepastel en enkele sculpturen uit beton. Haar werk is fris van kleur, sober en de afgebeelde taferelen hebben iets kinderlijks en vertederends. Haar keramische werkjes spreken mij het meest aan. Na de eerste keer bakken, bewerkt ze die met wasco. Het zijn kleine formaten, maar krachtige beelden.
Haar recente werk toont een paar huizen bevolkt door veel mensen. “Ik geef verschillende generaties weer”, verklaart ze. “Mijn partner en ik zijn afkomstig uit IJsland. We voelen ons soms eenzaam in België en missen onze families.” Sigurðardóttir verbeeldt vaak ruimtes of de begrenzing ervan, zoals huizen, kamers, deuren en hoeken. “Ik voel herinneringen vervagen”, duidt ze. “Ik probeer met mijn werk herinneringen vast te leggen. Iedereen ziet en ervaart een herinnering anders. Ik zie altijd een ruimte, alsof ik door een deuropening kijk.” Herinneringen zijn mentale constructies. We ordenen gebeurtenissen in ruimte en tijd. Het verhalende aspect geeft de herinnering invulling en betekenis. De boten en auto’s, die regelmatig opduiken in haar werk, doen denken aan reizen of onderweg zijn. “Leven is op drift zijn. We zijn onderweg, zonder dat we weten waar naartoe. Een auto met mensen op een parking is voor mij herinnering aan wachten en de tijd doden door naar buiten te kijken”, vertelt ze. We zien in meerdere portretten dieren of andere voorwerpen verscholen in het haar. “Ik zie het haar als een tijdslijn”, vertelt ze. “Uit een haar kan je veel informatie afleiden.”
Valgerður Sigurðardóttir, Talking to an angel, KETELEER GALLERY
Bij elk werk kan Sigurðardóttir haar herinnering vertellen, maar die hoeven we als toeschouwer niet te kennen. Ze laat veel ruimte voor interpretatie. Iedereen herinnert tenslotte gebeurtenissen op een eigen manier. Zo zien we bijvoorbeeld portretten met de handen voor het gezicht. Is het een spel of emotie? Dat vult de toeschouwer zelf in. Voordien was haar werk vooral speels en vrolijk. Nu verbeeldt ze een brede waaier aan emoties en krijgt haar werk een scherper randje. “Humor werkt als een schild om emoties te verbergen. Ik stel me nu kwetsbaarder op, verschillende emoties krijgen een plaats. Ik voel de behoefte om bijvoorbeeld naast vreugde ook mijn verdriet weer te geven.”
Verder benadrukt Sigurðardóttir het ongrijpbare en fragmentarische karakter van herinneringen. “Het is zoals focussen op oogdrijvers”, verklaart ze. “Wanneer ik dat wil doen, zijn ze alweer weg.” Ze bouwt haar beelden zo op dat we als toeschouwer soms door een verrekijker of een sleutelgat kijken. Elders zorgt een opening in de wolken of mist dat we slechts een fragment van een tafereel zien. “Toen mijn dochter pas geboren was, had ik veel moeite met multitasking en verloor ik snel mijn concentratie. Ik kon geen overzicht bewaren en zag slechts een deel van wat er moest gebeuren, alsof ik maar met één oog kon kijken. Als je doodgaat, zeggen we in IJsland dat je door wolken of mist gaat. De wolken herinneren me aan de geboorte van mijn dochter en het overlijden van mijn vader. Ook ‘Talking to an Angel’, de titel van de tentoonstelling, verwijst naar deze gebeurtenissen.”
Valgerður Sigurðardóttir, Talking to an angel, KETELEER GALLERY
Sigurðardóttir zoomt met haar beelden in op dode momenten en tussenruimtes. Het is alsof we als toeschouwer net te vroeg of te laat komen bij het bekijken van haar werk. Een gebeurtenis zal plaatsvinden of heeft plaatsgevonden. Met licht en schaduw creëert ze focuspunten. In eerdere werken zagen we al hoe onder meer een zaklamp een hoek van een ruimte of een spinnenweb belichtte. Ook in haar recente werk benut ze licht- en schaduwpartijen om iets in de kijker te zetten. Wolken fungeren soms om als belichting, elders om in te vullen wat moeilijk weer te geven is, zoals gevoelens of gesprekken. Haar voorkeur voor beeldfragmenten en hoeken of begrenzingen van ruimte, versterken het gevoel dat ze de focus verlegt. De herkenbare taferelen en objecten maken haar werk toegankelijk, maar zijn slechts een aanleiding om het te hebben over datgene wat onzichtbaar of ondefinieerbaar is. Ze geeft vaak openingen weer, zoals ramen, deuren of openstaande schuiven. Met beeldfragmenten beperkt Sigurðardóttir ons zicht. Daarmee nodigt ze ons uit om verder te kijken. Wat ligt erachter? Wat zien we niet? We hebben de neiging om voort te gaan op wat we waarnemen en weten en voor onbekende factoren of mysteries verzinnen we graag een verhaal of een figuur. Haar werk wijst ons op zo veel dat we niet weten, noch kunnen zien, benoemen of snappen. Vraag dat maar aan de engel!
Valgerður Sigurðardóttir, Talking to an angel, KETELEER GALLERY
