19 september 2023, Wouter van den Eijkel
Selim Süme | Transit - een ode aan het alledaagse
Soms is perfectie niet wat je zoekt, omdat het te gepolijst is of te weinig expressiviteit heeft. Toen Selim Süme zijn zoontje foto’s zag maken, herinnerde het hem aan de eenvoud van zijn vroegere werk. Voor zijn nieuwe serie Transit keert Süme terug naar de rauwe, provocatieve stijl van het snapshot. Iemand die een snack eet, een wirwar van kabels op de grond, een gigantisch knuffeldier – allemaal gefotografeerd met flits, zonder veel diepte en met een directheid die typerend is voor snapshots, waardoor Transit in feite een ode aan het alledaagse wordt. Zoals Süme het zelf zegt: een "poging om het leven in al zijn eenvoud te verkennen en een zoektocht naar esthetiek binnen de willekeur". Tijdens Unseen zal zijn werk te zien zijn op de stand van Versus Art Project.
De serie die op Unseen te zien is, heet Transit. Ik las dat je geïnspireerd werd door je vierjarige zoontje die met een camera speelde. Waarom was dit inspirerend om te zien?
Een paar jaar geleden, toen mijn oudste zoon Kerem vier of vijf jaar oud was, wilde hij de camera afpakken elke keer dat hem pakte. Het was een eenvoudige filmcamera. Foto's maken is leu k en toen hij de camera van mij overnam, zag ik hoe hij dingen vastlegde. Hij had een eenvoudige manier van kijken, die niet gebonden is aan regels. Eerlijk gezegd dacht hij niet veel na. Dit deed me denken aan mijn eerste serie werk (289kd). Het was een rauwe en eenvoudige inspanning van binnenuit, ongefilterd. Ik vond het provocerend en wilde dat gevoel opnieuw benaderen.
Selim Süme, Untitled, Transit Series, 2023, Versus Art Project
Het woord transit impliceert een overgang, van de ene plek naar de andere. Was het adopteren van een point-and-shoot-stijl een overgang voor jou?
Ik reis nu zo'n zeven jaar heen en weer tussen Istanbul en Wenen. Ik heb een leven in twee steden. Het is eigenlijk geen eenrichtingsverkeer, maar meer een cirkel. Komen en gaan, komen en weer gaan! Er zijn door de jaren heen overgangen geweest in de manier waarop ik fotografie produceer en erover nadenk. Toen ik voor het eerst met fotografie begon, gebruikte ik een basistechniek. Teruggaan naar het begin voelde verfrissend.
Een snapshot is per definitie onvolmaakt. De flitser is vaak te fel en de uitsnedes zijn niet volmaakt. Is deze serie een commentaar op de hedendaagse fotografie, die vaak te perfect is?
Die vraag kan ik niet echt beantwoorden. Er was een tijd dat ik lange antwoorden op zulke vragen probeerde te geven. In mijn master- en doctoraatsscripties, in de artikelen die ik schreef en in de discussies die ik probeerde te initiëren, heb ik mij meerdere keren op deze vragen verdiept. Fotografie en de interpretatie ervan omvatten een netwerk van relaties en representatie mechanismen, maar het werk dat ik op Unseen tentoonstel, raakt aan iets impulsievers. Het lijkt meer op verhalende fotografie. Net als een kind dat een camera oppakt en op de ontspanner drukt: het is eenvoudig en rauw! Met zijn onvolkomenheden voelt het kinderlijk en provocerend.
Selim Süme, Untitled, Transit Series, 2023, Versus Art Project
Opvallend aan de foto's uit Transit is de relatieve platheid van de beelden. Ik neem aan dat dit niet te wijten is aan de beperkingen van de relatief eenvoudige camera, maar een bewuste keuze is geweest. Klopt dat en zo ja, waarom heeft u dit gedaan?
Dat is een moeilijke vraag om te beantwoorden. Alle foto's zijn het resultaat van keuzes. Het moment dat je de ontspanner indrukt, het soort camera, lens, frame, licht, diafragma, sluitertijd, film, papier waarop u print, enzovoort. De vlakheid die je op de foto’s ziet is absoluut het resultaat van deze keuzes. Het is geen technische beperking. Ik probeer een visueel dagboek te creëren en een verhaal te vertellen met een beetje realiteit en een beetje fictie. Ik denk dat dit een esthetische keuze is die ik voor dit verhaal nodig achtte. Een zoektocht naar esthetiek binnen de willekeur. Een beeldtaal die rauw wil zijn en een nieuw medium wil vestigen.
De afdrukken in deze serie zijn behoorlijk groot, ze meten 1 bij 1,5 meter, en wanneer ze worden tentoongesteld, zijn ze niet ingelijst. In plaats daarvan hangen ze aan de muur. Waarom kiest u voor deze presentatievorm?
Ik beschouw het als een ode aan het gewone, het alledaagse, aan de rauwheid en de fouten. Het is kinderspel dat binnen bepaalde grenzen openstaat voor fouten. Het is een poging het leven in al zijn eenvoud te verkennen. Daarom zijn ze zo groot. Het feit dat ze niet ingelijst zijn, is ook om de zaken wat lichter te maken. Ik geniet van het gevoel van fotopapier. Misschien is het nostalgie naar de donkere kamer. Bij sommige tentoonstellingen zijn de foto's ingelijst, maar afhankelijk van de gelegenheid moeten ze van vorm kunnen veranderen. Net als het leven zelf.
Selim Süme, Untitled, Transit Series, 2023, Versus Art Project
Een andere inspiratiebron is het gedicht ‘Particle Ham’ van dichter Ahmet Güntan. Voor degenen die dit gedicht niet kennen: waar gaat het over en hoe verhoudt het zich tot de werken in Transit?
Er zijn eigenlijk meerdere inspiratiebronnen. Het ene is een manifest dat Ahmet Güntan voor zichzelf schreef en het andere is een zin die ik hoorde tijdens een workshop van Anders Petersen. Daarnaast zijn het hun gedichten en foto's. Halil Koyutürk stelde Anders aan mij voor. De werelden die ze in Stockholm creëerden waren erg ‘overdreven’ en indrukwekkend. Het wees me op menselijke driften. Het was rauw en provocerend. Hetzelfde effect hadden de gedichten van Ahmet Güntan op mij. In één gedicht vertelt hij over het niet vergeten van de essentie van het leven. Het laatste punt van zijn manifest is: 'Vergeet de kinderober niet.' Door deze tekst herinnerde ik mij mijn eigen waarheden, dromen, driften en gelach, denk ik.
U bent aan deze serie begonnen tijdens de pandemie en de lockdowns. De foto's in Transit zijn dicht bij huis gemaakt, is dit ook de reden waarom sommige scènes nogal alledaags en intiem zijn? Zoals een bos kabels die op de grond liggen, een vrouw die op het punt staat een hap uit een gebakje te nemen, iemand die een trui uittrekt.
Ja, tussen 2020-2022, tijdens de lockdowns was ik voornamelijk thuis of in mijn studio in Istanbul en Wenen. De serie bevat portretten van mijn familie en vrienden en foto's van de objecten om mij heen. Ik denk dat als je zo goed naar het leven kijkt, je werk ook eenvoudiger en intiemer wordt.
Selim Süme, Untitled, Transit Series, 2023, Versus Art Project
Waarom besloot u de serie voort te zetten nadat de lockdowns waren beëindigd?
Op straat zijn, ondergronds gaan, mensen ontmoeten en werk produceren in dezelfde vorm en stijl voelt provocerend. Op Unseen zullen ook enkele post-quarantaine werken te zien zijn.
Wat is uw volgende project?
Het verhaal is nog niet af. Ik wil een boek maken met deze serie, dus ik blijf hier nog een tijdje aan werken.
