31 july 2026, Flor Linckens
Dertig jaar activisme: de ongemakkelijke spiegel van TINKEBELL.
Torch Gallery in Amsterdam viert tot en met 15 augustus het dertigjarige kunstenaarschap van TINKEBELL. In 1996 presenteerde de activistische kunstenaar haar eerste tentoonstelling in een beddengoedwinkel in Goes en the rest is history. Het werk van de veelbesproken en tegendraadse kunstenaar roept niet zelden felle reacties op omdat ze gevoelige maatschappelijke onderwerpen niet uit de weg gaat. Maar die controverse is geen doel op zich. Ze gebruikt haar werk om ons wakker te schudden en de vanzelfsprekendheden en morele overtuigingen achter ons denken ter discussie te stellen. Er zit namelijk een interessante en ongemakkelijke frictie tussen wat we zeggen belangrijk te vinden en hoe we daadwerkelijk handelen, zeker als we het gevoel hebben dat iets verder van ons af staat of wanneer het om ons eigen gedrag gaat.
In haar vroege werk richtte TINKEBELL. zich bijvoorbeeld vaak op onze omgang met dieren en de tegenstrijdigheden die daar achter schuilgaan: waarom koesteren we sommige dieren als huisdieren en accepteren we dat andere dieren lijden voor ons diner of onze leren tas? In dat kader maakte ze een handtas van haar terminaal zieke kat Pinkeltje, wier leven ze beëindigde. Het leverde haar honderdduizenden haatbrieven en zelfs doodsbedreigingen op, die ze later verzamelde (inclusief de namen en profielen van de afzenders) in haar boek ‘Dearest TINKEBELL.’ (2009), dat is opgenomen in de collectie van de bibliotheek van het Rijksmuseum. Voor de tentoonstelling ‘Save the pets’ liet ze 95 hamsters vier uur lang rondrennen in hamsterballen. De dieren werden in beslag genomen en het leek er op dat TINKEBELL. een boete zou krijgen, maar ze werd vrijgesproken omdat niet bewezen kon worden dat de gezondheid van de beesten daadwerkelijk geschaad was. Maar ze redde ook tientallen kuikentjes, schildpadden en andere dieren van een noodlottig einde.
TINKEBELL. lijkt daarbij vooral ook een systeem bloot te willen leggen als het gaat om dierenethiek en de dubbele moraal daaromheen. Het is toch op zijn minst opvallend dat één kunstenaar (en niet onbelangrijk: een vrouw) zulke verstrekkende persoonlijke consequenties ondervindt, terwijl bijvoorbeeld vrijwel niemand het heeft over het Nederlandse vleesbedrijf JBS. Dat is de grootste vleesproducent ter wereld die door Pointer, het onderzoeksplatform van de KRO-NCRV, wordt omschreven als “de grootse vleesproducent ter wereld, die de Amazone ontbost, in verband wordt gebracht met corruptie, fraude en kinderarbeid. En vorig jaar werd het bedrijf nog betrapt op het exporteren van hormoonvlees naar Europa.” Bovendien produceert het bedrijf ook de plantaardige producten van Vivera en De Vegetarische Slager dus zelfs als je vegetariër bent dan ben je onderdeel van dit systeem.
De laatste jaren is de praktijk van TINKEBELL. meer verschoven richting ecologisch en sociaal onderzoek. Dat onderzoek brengt haar regelmatig buiten de kunstwereld. Zo deed ze onder meer onderzoek in Fukushima, verdiepte ze zich in desinformatie, reisde ze naar Afghanistan, zette ze zich in voor het kinderpardon en de positie van kunstenaars, onderzocht ze het Nederlandse en internationale vluchtelingenbeleid en maakte ze een film over fosfaattekorten en de toekomst van onze voedselvoorziening. Ze liet zich in het kader van die film bovendien steriliseren.
Daarnaast onderzoekt TINKEBELL. al jaren de gevolgen van zware industrie voor mens en milieu. Ze gebruikte bijvoorbeeld fijnstof uit de omgeving van Tata Steel als pigment voor een reeks schilderijen, een project waar ze zelf ziek door werd, en werkte met afval uit het Asfaltmeer dat Shell achterliet op Curaçao. De reeks ‘Oleum Shell isla de Curaçao’ laat bovendien goed zien hoe nauw milieuschade, economische afhankelijkheid en koloniale geschiedenis met elkaar verweven zijn. Voor deze projecten spreekt TINKEBELL. uitgebreid met bewoners, wetenschappers, activisten en beleidsmakers. In de tentoonstelling 'Happy Birthday TINKEBELL.' komen deze verschillende fases van haar oeuvre samen, waardoor je een goed beeld krijgt van de ontwikkeling van haar denken en werken.
TINKEBELL. (een pseudoniem van Katinka Simonse) werd in 1979 geboren in Goes en studeerde aan het Sandberg Instituut in Amsterdam. Sinds 2025 is ze lid van de Akademie van Kunsten, onderdeel van de KNAW.
