31 march 2026, Flor Linckens
Dirk Salz: lagen van licht
Galerie Roger Katwijk in Amsterdam presenteert tot en met 11 april een solotentoonstelling van Dirk Salz. Zijn loopbaan begon niet in het atelier maar aan de tekentafel. De kunstenaar werd in 1962 geboren in Bochum, in de buurt van Dortmund. Van 1979 tot 1981 volgde hij privélessen waarin hij zich verdiepte in tekenen, schilderen en de kunstgeschiedenis. Na zijn middelbare school studeerde hij werktuigbouwkunde aan de Technische Universiteit van Aken. Pas in 2002, na een carrière in de IT, besloot hij zich volledig op zijn kunstenaarschap te richten. Die omweg via de techniek is nog altijd zichtbaar in zijn werk, dat precies, methodisch en sterk doordacht is.
Salz’ praktijk is gebaseerd op een uiterst traag proces. De kunstenaar werkt voornamelijk met industriële materialen. Zijn voornaamste materiaal is epoxyhars, die hij vermengt met pigmenten en vervolgens in tientallen semi-monochrome lagen aanbrengt op een drager van multiplex, MDF, kurk of aluminium, vaak voorzien van een zwarte grondlaag. De kleur in de daaropvolgende lagen ligt niet op het oppervlak, maar erin, zwevend in de transparante harslagen. Elke laag moet daarbij eerst uitharden voordat de volgende laag kan worden aangebracht. Uiteindelijk werkt de kunstenaar het werk af met een laag polyurethaanlak. Het totale proces kan weken in beslag nemen en vereist veel technische precisie en materiaalkennis, omdat het materiaal reageert op temperatuur, vochtigheid en omgeving.
De werken die zo ontstaan zijn geen schilderijen in de gebruikelijke zin. Het hars wordt opgebouwd tot een aanzienlijke dikte, bijna als een sculptuur aan de wand. Toch definieert Salz zichzelf in de eerste plaats als schilder, en in essentie is hij dat ook: iemand die pigment in lagen aanbrengt op een drager. Aan de zijkanten zijn de afzonderlijke lagen nog zichtbaar als een soort dwarsdoorsnede. Maar als je frontaal de werken in kijkt dan ervaar je een haast eindeloze diepte. Je kijkervaring wordt bovendien beïnvloed door licht, het tijdstip en de ruimte waarin het werk gepresenteerd wordt. Ook je eigen aanwezigheid wordt onderdeel van het werk, als een vage contour. Tegelijkertijd lijken sommige werken van binnenuit verlicht te worden, als een optische illusie. Het werk van Salz draait daarmee niet alleen om kleur en vorm, maar vooral om onze waarneming. Het resultaat is daarom lastig te vangen in een foto, omdat het materiaal zich nauwelijks laat vertalen naar een stilstaand, tijdsgebonden en tweedimensionaal beeld.
De spiegeling in de glanzende werken is geen toevallige bijkomstigheid, maar een structureel onderdeel van de compositie en kijkervaring: Salz ontwerpt zijn kleurvelden met die voorspelde reflecties in gedachten. Als kijker zie je jezelf, de ruimte waarin je je bevindt, en de kleurdiepte binnenin het werk. Dat alles tegelijk, en steeds anders. Soms experimenteert de kunstenaar ook met matte werken, waarin de reflectie verdwijnt en de kleur juist zachter en diffuser lijkt. Daarbij varieert de kunstenaar ook in vorm. In de tentoonstelling in Galerie Roger Katwijk zie je rechthoekige vlakken en perfecte cirkels, maar ook verschillende onregelmatige, organische contouren waarbij het materiaal zijn eigen randen lijkt te bepalen.
De kunstenaar vindt onder andere inspiratie bij de Amerikaanse post-war abstracte schilderkunst, waaronder werk van kunstenaars als Barnett Newman, Mark Rothko, Ad Reinhardt, maar ook en in de Europese Concrete Art, de Light and Space-beweging en de Minimal Art, bijvoorbeeld in het werk van Imi Knoebel, Dan Flavin, James Turrell, Donald Judd en Blinky Palermo. Ook de kleurtheorie van Josef Albers speelt een belangrijke rol in zijn praktijk, net als ideeën uit de filosofie.
Het werk van Dirk Salz werd onder meer opgenomen in de collecties van AkzoNobel en DELA.
