19 september 2023, Flor Linckens
Unseen: 5 perspectieven op de natuur
De fotografiebeurs Unseen (22-24 september) gaat deze week van start in de iconische Westergas in Amsterdam. 72 galeries van over de hele wereld presenteren er werk dat de veelzijdigheid binnen het medium overbrengt. Daarnaast kun je een bezoek brengen aan de Book Market met 65 uitgevers en natuurlijk de spannende UNBOUND sectie, waar kunstenaars de grenzen van het medium slechts als suggestie beschouwen — met tien fascinerende installaties als resultaat. Het overkoepelende thema dit jaar, de natuur, belicht waar veel kunstenaars zich de afgelopen tijd mee hebben beziggehouden. De relatie tussen mens en natuur heeft altijd een centrale rol gehad in de kunstgeschiedenis, maar in een tijdperk van klimaatverandering en ecologisch bewustzijn wordt deze relatie des te relevanter. In dit artikel lichten we alvast vijf fotografen uit die werk presenteren over dit onderwerp.
Sofía López Mañán, Tigre, de la serie: »El libro de la naturaleza«, 2019, Carmen Araujo Arte
Sofía López Mañán — Carmen Araujo Arte
Deze galerie uit Caracas, Venezuela, toont onder andere werk van de Argentijnse fotograaf Sofía López Mañán. In haar praktijk focust ze zich al ruim tien jaar op de gecompliceerde relatie die wij als mens hebben met biodiversiteit. Ze werkt daarvoor regelmatig samen met non-gouvernementele organisaties en het Argentijnse ministerie van Milieu. Ze bestudeert daarnaast onderwerpen als biologie en natuurbeschermingswetten om haar veldkennis up-to-date te houden. In haar werk belicht ze onderwerpen als de illegale handel in wilde dieren, die illustreert hoe wij als mensen naar de natuur kijken en deze definiëren. Ze benadrukt daarbij dat natuur zoals we die vandaag de dag kennen een cultureel construct is. Mañán ontving onder meer een National Geographic Emergency Funds for Journalists, voor een project waarmee ze op een longlist verscheen voor de World Press Photo.
Almudena Romero, The Pigment Change - Taro Hand II, 2022, TOBE Gallery
Almudena Romero — TOBE Gallery
De Spaanse kunstenaar Almudena Romero stimuleert ons om na te denken over onze eigen rol in de milieucrisis. Haar reeks ‘The Pigment Change’ ontstond tijdens haar BMW residentie. Ze reflecteert daarin op creatie in een wereld waarin met name economische productie centraal staat, een wereld temidden van een ecologische crisis waarin we overspoeld worden met beelden. Ze stelt vragen over het produceren van nieuwe dingen in zo’n wereld. Tegelijkertijd houdt ze zich in haar praktijk bezig met persoonlijke reproductie: haar persoonlijke keuze om geen kinderen te krijgen als gevolg van de klimaatcrisis en de consequenties die dat onder meer heeft op het gebied van haar persoonlijke erfenis. In tijden waarin digitale fotografie alomtegenwoordig is zijn veel fotografen daarnaast geïnteresseerd in de materialiteit van het fotografische proces. Romero deelt die interesse, maar plaatst kanttekeningen bij de toxiciteit van de chemische stoffen die nodig zijn voor analoge fotografie. De fotograaf experimenteert daarom met nieuwe methoden, door onder meer gebruik te maken van natuurlijke pigmenten als chlorofyl en carotenoïden en haar afdrukken te maken op verschillende soorten bladeren, waaronder wentii of taro bladeren, die ze coat met ‘bio-resin fossil’. Een interessante consequentie is dat haar werk daardoor vluchtig en op termijn vergankelijk wordt, wat haar vragen over productie, de commercialisering van de fotografie en haar erfenis alleen maar kracht bij zet.
Dana Cojbuc, Untitled #04, Yggdrasil series, 2021, Galerie Écho 119
Dana Cojbuc — Galerie Écho 119
Andere kunstenaars zoeken juist het mysterie in de natuur. De Roemeense kunstenaar Dana Cojbuc startte haar serie ‘YGGDRASIL' in 2019 tijdens een residentieprogramma in het Sunnhordland Museum in Halnsoy, gelegen op een klein Noors eiland. Voor de kunstenaar vormde de reeks een meeslepende reis door de fotografie en tekenkunst, waarbij ze haar fantasie de vrije loop kon laten. Ze hertekent daarbij de contouren van het Noorse landschap door de takken en stammen te herschikken die door de zee zijn gepolijst. Met behulp van houtskool breidt ze haar fotografisch werk uit, om de toeschouwer daarmee uit te nodigen om nieuwe natuurlijke panorama's voor te stellen. Voor de kunstenaar functioneert tekenen als een manier om mysterie, herinneringen en verbeelding toe te voegen aan haar werk. Het fotografische werk van Cojbuc wordt daarbij gevoed door haar werk in verschillende andere artistieke disciplines, waaronder video, beeldhouwkunst en schilderkunst. De naam van de serie verwijst naar de heilige Yggdrasil wereldboom uit de Noorse mythologie, een mythe waarin de wereld bestaat uit een gigantische es die zich uitstrekt naar het huis van de goden, naar het land van de reuzen en de onderwereld.
Elsa Leydier, Untitled #26 from the series LUT-O-A (The Disobediences), 2022, Galerie Caroline O'Breen
Elsa Leydier — Galerie Caroline O'Breen
De praktijk van de Franse kunstenaar Elsa Leydier gaat over de politieke lading van fotografie. Haar recente serie 'LUTOA (The Disobediences)’ is gelinkt aan ecofeminisme en gaat over de geautoriseerde ontbossing van het Atlantische Woud in Zuid-Amerika. De titel van de reeks weerspiegelt recente feministische straatcollages in Brazilië waarin het woord 'luto' ('rouw' in het Portugees) is veranderd in 'luta' ('vechten'). Op dit moment resteert nog slechts 8% van het oppervlak dat Brazilië bedekte toen de Portugezen het gebied binnenvielen. De bouw van een nieuwe industriehaven zorgt voor voor de aanhoudende vernietiging van de zeebodem en hectares bos. Het project van Leydier gaat over het verzet tegen dit onrecht en het verband tussen klimaatverandering en de economie. In 'LUTOA (The Disobediences)' stelt Leydier een vraag: als we daadwerkelijk verandering willen bewerkstelligen, is het dan niet beter om het hele systeem te ontmantelen, in plaats van enkel ons gedrag op individueel niveau?
Cecilia Paredes, Tapisserie, 2023, Echo Fine Arts
Cecilia Paredes — Echo Fine Arts
Weer andere kunstenaars zoeken naar manieren om opnieuw een te kunnen worden met de natuur. De Peruaanse multidisciplinaire kunstenaar en milieuactivist Cecilia Paredes is vooral bekend vanwege haar ‘foto-performances', waarvoor ze haar eigen lichaam beschildert om onzichtbaar op te gaan in het patroon van de achtergrond. De patronen uit deze achtergronden zijn niet zelden geleend van wandtapijten of behang en deze verwijzingen naar flora en fauna refereren aan een ideale wereld waarin de mensheid opgaat in het geheel zonder het te willen domineren. Paredes verkent in haar werk — een mix van schilderkunst, installatie, sculptuur en fotografie — een veelheid aan thema's waaronder ballingschap, integratie, verbinding met de natuur en biocentrisme. Door politiek activisme in de jaren '70 werd ze uit Peru verbannen en ze heeft sindsdien in verschillende landen gewoond, zoals Mexico en Costa Rica. Ze verdeelt haar tijd tegenwoordig tussen Philadelphia en Lima. In 2005 vertegenwoordigde Paredes Costa Rica op de 51e Biënnale van Venetië.
