05 june 2023, Flor Linckens
Laatste kans: De impact van zwart-wit in The Ravestijn Gallery
In The Ravestijn Gallery in Amsterdam is tot en met 10 juni een groepstentoonstelling te zien waarin de veelzijdigheid van zwart-witfotografie wordt getoond. Vijftien internationale kunstenaars en kunstenaarsduo’s bieden een unieke kijk op de fotografievorm, die door sommigen beschouwd wordt als de meest zuivere vorm van fotografie. De tentoonstelling als geheel is tegelijkertijd bedoeld om een gesprek op gang te brengen over de rol van AI in fotografie. Onderdeel van de tentoonstelling is het nu al beroemde AI-generated beeld dat de Duitse kunstenaar Boris Eldagsen een Sony World Photography Award 2023 opleverde — die hij overigens weigerde. In een nieuwscyclus waarin nieuwe technologieën center stage lijken in te nemen lijkt The Ravestijn Gallery even een pas op de plek te maken: om te laten zien dat hoewel veel fotografen experimenteren nieuwe technieken, er ook veel kunstenaars zijn die juist tradities rondom zwart-witfotografie nieuw leven inblazen.
Robin de Puy, Randy #029799, 2017, The Ravestijn Gallery
Het kijken naar een foto die is ontdaan van kleur kan een oefening zijn in het observeren van licht, schaduw, toon, contrast en compositie — in plaats van simpelweg te vertrouwen op de aantrekkingskracht van kleur. Zonder de afleiding van kleur legt zwart-witfotografie bijvoorbeeld meer nadruk op de vormen en texturen binnen een afbeelding. Contrasten worden benadrukt, wat de structurele elementen van de compositie naar voren brengt. Door het elimineren van kleur kunnen kleine details die anders over het hoofd worden gezien extra opvallen. Fijne lijnen, patronen en texturen die de algehele impact van het beeld veranderen. Zwart-witfotografie heeft bovendien een zekere tijdloze kwaliteit. Kleuren kunnen een foto dateren vanwege de kenmerkende kleuren van een bepaalde periode; denk maar aan de verzadigde kleuren van de jaren 70.
KYoung, Figures on Bed, 2021, The Ravestijn Gallery
De expositie in The Ravestijn Gallery toont onder andere werk van de prijswinnende Nederlandse fotograaf Robin de Puy. Zij probeert haar eigen verhaal te delen middels de gezichten van anderen. Dat zijn vaak intieme portretten die ook bepaalde kwetsbaarheden en imperfecties tonen. In een interview met Saskia Aukema zei De Puy: “Uiteindelijk draait het allemaal om herkenning. Dat ik iets van mezelf terugzie in iemand.”
De Amerikaanse fotograaf Michael Bailey-Gates speelt in de werken in deze tentoonstelling met de normatieve en geconditioneerde manieren waarop we als maatschappij kijken naar gender en toont ons een een alternatief; een intieme wereld waarin we op een veel vrijere en grenzelozere manier kunnen kijken naar gender, identiteit en seksualiteit, termen die geen statische betekenissen hoeven te dragen.
Ook de Britse kunstenaar KYoung gebruikt gefotografeerde collage als een medium om identiteit en genderrollen te deconstrueren. Hen toont met name jonge vrouwenlijven, verdraaid en onherkenbaar gemaakt door de manieren waarop ze lijken te versmelten met kleding en meubelstukken. Toen de kunstenaar studeerde aan Central Saint Martins in Londen raakte hen gefascineerd door de impliciete en expliciete manieren waarop betekenis wordt overgedragen, van semiotiek tot filmtheorie.
Michael Bailey-Gates, Self-Portrait, 2018, The Ravestijn Gallery
Het Nederlandse kunstenaarsduo Blommers & Schumm (dat bestaat uit Anuschka Blommers en Niels Schumm) toont in de expositie een unieke portretvorm. Ze maakten naam in de modewereld en staan bekend om hun speelse verzet tegen de traditionele regels rondom portretfotografie. Hun werk verscheen onder meer in Fantastic Man, NY Times Magazine, The Gentlewoman, Self Service, Dazed & Confused, Purple, en AnOther Mag.
De Deense fotograaf Asger Carlsen staat bekend vanwege zijn fascinatie voor vervormde menselijke lichamen, veelal uitgevoerd in monochrome kleuren. De kunstenaar was zestien jaar oud toen hij één van zijn foto's aan een plaatselijke krant verkocht. Zijn carrière evolueerde en Carlsen werkte enige tijd als crime-scene fotograaf en als commercieel fotograaf. In 2006 werd hij tijdens een toevallig experiment op zijn computer verrast door het resultaat: een gezicht met meerdere paar ogen. Het zou het startpunt vormen van een professionele verkenning van fotografische vervormingen. In zijn recente foto’s zijn de getransformeerde mensen onherkenbaar en haast sculptuurachtig; ze hebben over het algemeen geen gezicht en hun lichamen nemen onnatuurlijke vormen en poses aan. De fotograaf probeert daarbij de gemeenschappelijke principes van fotografie te deconstrueren.
Asger Carslen, Casey Spooner #1, 2015, The Ravestijn Gallery
